Theo thông tin được cập nhật từ Trung tâm thông tin thuốc và ADR quốc gia đưa ra cảnh báo về thay đổi tâm trạng và hành vi bất thường khi sử dụng một số thuốc ở những người bệnh cao tuổi và trẻ em, cũng như những người bị rối loạn tâm thần trong quá khứ hoặc hiện tại có thể dễ bị tác dụng phụ về tâm thần hơn.
- 1. Thuốc có tác dụng không mong muốn trên tâm thần.
Tác dụng không mong muốn trên tâm thần là các triệu chứng tâm thần mới hoặc trở nặng trong quá trình sử dụng thuốc. Trong một số trường hợp, các triệu chứng có thể xuất hiện sau khi ngừng thuốc.
Triệu chứng của tác dụng không mong muốn có thể tương tự với rối loạn tâm thần, bao gồm: kích động, hưng phấn, lú lẫn, hoang tưởng, ảo giác, tâm trạng chán nản và trầm cảm.
Các yếu tố nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn trên tâm thần khi sử dụng thuốc bao gồm: người bệnh đang có rối loạn tâm thần hoặc tiền sử có rối loạn tâm thần, tuổi tác (người cao tuổi hoặc trẻ em) và sử dụng thuốc liều cao.
Thuốc có tác dụng không mong muốn trên tâm thần (trừ thuốc hướng tâm thần)
| Nhóm thuốc | Một số hoạt chất | Tác dụng không mong muốn trên tâm thần |
| Thuốc ức chế men chuyển | Enalapril, Quinapril | Trầm cảm, lú lẫn, mất ngủ, mệt mỏi |
| Thuốc kháng virus | Aciclovir, Valaciclovir | Lú lẫn, ảo giác, kích động |
| Kháng sinh | Sulfamethoxazol + Trimethoprim | Trầm cảm, mất ngủ, thờ ơ, ảo giác |
| Metronidazol | Lú lẫn, ảo giác, trầm cảm, mất ngủ, khó chịu | |
| Rifampicin, Isoniazid | Lú lẫn, mất ngủ, mệt mỏi, chán ăn. | |
| Thuốc kháng cholinergic | Hyoscin hydrobromid | Lú lẫn, ảo giác |
| Thuốc kháng histamin | Cetirizin | Kích động, lú lẫn, trầm cảm, ảo giác, mất ngủ, giật cơ, có ý định tự sát, ác mộng |
| Promethazin | Hưng phấn, căng trương lực, cuồng loạn, kích động, lú lẫn | |
| Thuốc chẹn beta giao cảm | Metoprolol, Bisoprolol | Trầm cảm, ảo giác, mất ngủ, gặp ác mộng |
| Thuốc chẹn kênh canxi | Amlodipin, Diltiazem | Thay đổi tâm trạng |
| Glycoside tim | Digoxin | Trầm cảm, thờ ơ, lú lẫn |
| Thuốc tránh thai kết hợp | Levonorgestrel + Ethinylestradiol Norethisterone + Ethinylestradiol | Chán nản, thay đổi tâm trạng |
| Corticosteroid | Prednison, Dexamethason | Hưng phấn, hoang tưởng, ảo giác, mất ngủ, trầm cảm, có ý định tự sát |
| Thuốc đối kháng thụ thể leukotrien | Montelukast | Ác mộng, kích động, trầm cảm, rối loạn tâm thần vận động, ảo giác, triệu chứng rối loạn ám ảnh cưỡng bức, hành vi tự sát |
| Thuốc ức chế bơm proton | Omeprazol, Pantoprazol | Kích động, lú lẫn, ảo giác, trầm cảm |
| Khác | Isotretinoin | Trầm cảm, rối loạn hành vi, tự sát |
| Tacrolimus | Mất ngủ, lú lẫn, trầm cảm, rối loạn tâm trạng, ác mộng, ảo giác |
Lưu ý: Bảng này không phải là danh sách đầy đủ tất cả các loại thuốc và phản ứng không mong muốn.
- 2. Khuyến cáo dành cho nhân viên y tế.
- Khi bắt đầu dùng thuốc có tác dụng không mong muốn về tâm thần đã biết, cần tư vấn cho người bệnh, người nhà người bệnh hoặc người chăm sóc người bệnh về các dấu hiệu và triệu chứng có thể xảy ra và cách xử trí.
- Khi chẩn đoán phân biệt người bệnh có triệu chứng tâm thần mới hoặc trở nặng, cần cân nhắc đến tác dụng không mong muốn của thuốc và các tương tác thuốc có thể xảy ra.
- Khuyến cáo người bệnh, người nhà người bệnh và người chăm sóc bệnh nhi cần theo dõi chặt chẽ trẻ nhỏ, có thể hỏi trẻ về các tác dụng không mong muốn có thể xảy ra.
- Tài liệu tham khảo: https://s.net.vn/M5sv
- Một số sản phẩm thuốc hiện có tại bệnh viện: Aciclovir (Agiclovir 200mg, Azein 250mg); Sulfamethoxazol + trimethoprim (Cotrimoxazole 400mg/80mg); Metronidazol (Metronidazol 250mg); Promethazin (Pipolphen 50mg/2ml); Metoprolol (Betaloc Zok 50mg); Bisoprolol (Concor Cor 2,5mg); Amlodipin (Amlor 5mg Cap, Kavasdin 5mg); Digoxin (Digoxine Qualy 0,25mg, Digoxin-BFS 0,25mg/1ml); Dexamethason (Dexamethason 4mg/1ml, Depaxan 3,3mg/ml); Omeprazol (Nexium Mups 40mg, SUNPRANZA 40mg); Pantoprazole (SaVi Pantoprazole 40mg); Tacrolimus (Prograf 0,5mg, Prograf 1mg , Advagraf 0,5mg)
Ban Dược lâm sàng, khoa Dược
