Tóm tắt:

Đặt vấn đề:Chuẩn bị và bàn giao bệnh nhân có vai trò quan trọng đảm bảo an toàn bệnh nhân cần phẫu thuật. Đề tài nhằm đánh giá thực trạng chuẩn bị và bàn giao người bệnh trước phẫu thuật tại khoa Phẫu thuật- Gây mê hồi sức, Bệnh viện Quân y 354 năm 2015.

Đối tượng và Phương pháp:Nghiên cứu tiến cứutrên 150 người bệnh được phẫu thuật theo kế hoạch, quan sát trực tiếp quá trình bàn giao, phỏng vấn người bệnhđối chiếu các nội dung chuẩn bị trước mổ trên phiếu bàn giao người bệnh theo mẫu có sẵn.

Kết quả và bàn luận:Chuẩn bị trước mổ chưa thực sự đầy đủ: Cam kết phẫu thuật, phiếu khám trước mổ, vẫn còn thiếu 1,3 - 2%. Chưa vệ sinh toàn thân hay tại chỗ 58%, chưa thụt tháo 66,7% , chưa băng vô trùng để xác định vùng mổ 84,7%.Bàn giao bệnh nhân:Điều dưỡng nhận người bệnh không kiểm tra lại thông tin, đối chiếu tên người bệnh là 3,3%, chưa thực hiện ký nhận giữa người đưa và người nhận bệnh nhân48%.Khi kiểm tra thực tế, vệ sinh toàn thân và tại chỗ có tỷ lệ thấp hơn so với kết quả trong phiếu chuẩn bị NB trước mổ (28% so với 42%).

Kết luận: Công tác chuẩn bị và bàn giao bệnh nhân của điều dưỡng trước mổ tuy đã có quy định cụ thể nhưng vẫn xảy ra sai sót do không tuân thủ đầy đủ quy trình.

Từ khóa: Bàn giao bệnh nhân, chuẩn bị trước mổ.

Summary:

Background: Preoperative prepare and transfer patients are important to ensure safety of patients who had needed surgery. Subject to assess the status of preparation and handover of patients before surgery in the oprerating room, Military Hospital 354 in 2015.

Subject and Method: A prospective study of 150 scheduled surgery patients, direct observation handover process, interviewing patients compare preoperative preparation contents on patient handover patterns follow samples available.

Results and discussion: preparation before surgery is not really complete: Commitment surgery, preoperative examination patterns, still missing from 1.3 to 2%. Without body hygiene or clean skin 58%, not enema is 66.7%, not sterile bandage to determine the operating area 84.7%. Nurses did not check informations, name of the patients was 3.3%, did not sign to receiver the patients was 48%. Infact, cleaning body and local skin rates lower than the result in preoperative preparation patterns (28% versus 42%).

Conclusion: The preparation and handover of nursing patients before surgery but has specified but errors occur due to full compliance processes.

Keywords:transfer patients, preoperative preparation.

_______________________

Khoa Phẫu thuật - Gây mê hồi sức

Bệnh viện quân y 354

1.   ĐẶT VẤN ĐỀ

Bàn giao là sự truyền tải thông tin của người bệnh (NB) một cách chất lượng, phù hợp và chính xác nhất đến nhóm chăm sóc khác.Mục đích của việc bàn giao là tất cả các thành viên nhóm chăm sóc đều có sự hiểu biết tương tự nhau về người bệnh.Bàn giao người bệnh là khâu quan trọng trong quá trình chăm sóc của điều dưỡng.Việc bàn giao tốt giữa các nhóm chăm sóc sẽ giúp nâng caoan toàn người bệnh và tránh được những rủi ro nhầm lẫn khôngđáng có.

Năm 2007, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra vấn đề: “Thông tin liên lạc trong việc bàn giao người bệnh là một trong năm chủ đề lớn về an toàn người bệnh” và được triển khai trên toàn cầu.

Thông tư 07 năm 2011 của Bộ Y tế về “Hướng dẫn công tác Điều dưỡng chăm sóc người bệnh trong các bệnh viện và cơ sở y tế” quy định khi vận chuyển người bệnh đến nơi phẫu thuật thì điều dưỡng, nữ hộ sinh phải bàn giao người bệnh và hồ sơ bệnh án.

Tại Bệnh viện Quân y 354, người bệnh đến khoa Gây mê hồi sứcđể phẫu thuật được bàn giao giữa điều dưỡng các khoa ngoại và điều dưỡng khoa gây mê hồi sức.Việc chuẩn bị trước mổ và bàn giao được thực hiện bằng cách đánh dấu vào phiếu bàn giao người bệnh in sẵn được BGĐ Bệnh viện thông qua.Hiện nay, do số lượng người bệnh phẫu thuật gia tăng, việc chuẩn bị cho người bệnh cũng như bàn giao người bệnh trước phẫu thuật vẫn còn có thiếu sót là nguy cơ mất an toàn cho người bệnh.

Nhằm đánh giá việc chuẩn bị và bàn giao người bệnh trước phẫu thuật, thực trạng an toàn người bệnh, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm mục tiêu:

“Đánh giá thực trạng chuẩn bị và bàn giao người bệnh trước phẫu thuật tại khoa Phẫu thuật- Gây mê hồi sức Bệnh viện Quân y 354 năm 2015”.

2.     ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1.  Đối tượng nghiên cứu:

150 người bệnh được phẫu thuật theo kế hoạch tại khoa Phẫu thuật- Gây mê hồi sức Bệnh viện quân y 354 trong tháng 03 năm  2015.

2.2.  Phương pháp nghiên cứu.

2.2.1.  Thiết kế nghiên cứu.

Nghiên cứutiến cứu.

2.2.2.  Phương pháp tiến hành.

Nhóm nghiên cứu tiến hành quan sát trực tiếp quá trình bàn giao người bệnh giữa điều dưỡng khối ngoại và điều dưỡng khoa Phẫu thuật-Gây mê hồi sức,phỏng vấn người bệnh để kiểm tra đối chiếu các nội dung theo phiếu bàn giao người bệnh trước mổ theo mẫu có sẵn do Bệnh viện ban hành. Kiểm tra tỉ mỉ việc thực hiện công việc chuẩn bị và bàn giao người bệnh trước phẫu thuật theo các nội dụng trong phiếu bàn giao.

2.2.3.  Các nội dung nghiên cứu

• Thủ tục hồ sơ bệnh án người bệnh phẫu thuật.

- Tên, tuổi, Giới tính, mã vào viện.

- Chẩn đoán, phương pháp phẫu thuật.

- Cam kết phẫu thuật.

- Phiếu khám trước mổ.

- Phiếu sơ kết trước mổ- Thông qua mổ.

- Xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh.

- Đã được duyệt mổ hay chưa?

• Bàn giao tình trạng người bệnh.

- NB hoặc người nhà NB đã được giải thích và chuẩn bị tâm lý trước mổ.

- Thông báo thời gian mổ và dự kiến cuộc mổ.

- Vệ sinh toàn thân và tại chỗ.

- NB được thụt tháo.

- Tháo đồ trang sức, tháo răng giả(nếu có).

- Thay quần áo bệnh viện sạch.

- NB đã nhịn ăn và uống ít nhất 6h trước mổ.

- Tiền sử dị ứng thuốc.

- Băng vô trùng vùng mổ (Xác định vùng mổ).

- Các thông số M, T, HA(trước 1h).

- Bàn giao thuốc, vật tư.

• Điều dưỡng Khoa gây mê hồi sức tiếp nhận người bệnh trước mổ

- Kiểm tra lại hồ sơ bệnh án, thông tin người bệnh, đối chiếu tên người bệnh.

- Kiểm tra chẩn đoán, số lượng phim.

- Kiểm tra chữ ký chỉ định phẫu thuật (Trong sơ kết mổ).

- Kiểm tra phiếu khám vô cảm trước mổ.

- NB đã nhịn ăn và uống ít nhất 6h trước mổ.

- Thời gian đưa bệnh nhân đi mổ.

- Chữ ký bàn giao giữa người đưa và người nhận.

• Phỏng vấn người bệnh.(Kiểm tra thực tế trên bệnh nhân).

- NB hoặc người nhà NB đã được giải thích và chuẩn bị tâm lý trước mổ.

- Thông báo thời gian mổ và dự kiến cuộc mổ.

- Vệ sinh toàn thân và tại chỗ.

- NB được thụt tháo.

- Tháo đồ trang sức, răng giả.

- Mặc quần áo bệnh viện sạch.

- NB đã nhịn ăn và uống ít nhất 6h trước mổ.

- Tiền sử dị ứng thuốc.

- Băng vô trùng vùng mổ (xác định vùng mổ).

2.3.  Xử lý số liệu: Theo phương pháp thống kê thông thường.

3. KẾT QUẢ

Nhận xét: Cam kết phẫu thuật, phiếu khám trước mổ, vẫn còn thiếu nhưng với tỷ lệ thấp.( 5NB = 3,3%)

Nhận xét:Vệ sinh toàn thân và tại chỗ, NB được thụt tháo, băng vô trùng để xác định vùng mổ chưa được thực hiện đầy đủ chiếm tỷ lệ cao.( Tỉ lệ lần lượt là 58,0%; 66,7%; 84,7%).

Nhận xét: Điều dưỡng nhận người bệnh không kiểm tra lại thông tin, đối chiếu tên người bệnh là 3,3%, có tới 48% chưa thực hiện ký nhận giữa người đưa và người nhận bệnh nhân.

Nhận xét:Khi kiểm tra thực tế, vệ sinh toàn thân và tại chỗ có tỷ lệ thấp hơn so với kết quả trong phiếu chuẩn bị NB trước mổ. (28% so với 42%)

4. BÀN LUẬN

4.1.  Thủ tục hồ sơ bệnh án người bệnh phẫu thuật

Thủ tục hồ sơ bệnh án người bệnh trước phẫu thuật vẫn còn có thiếu sót, còn 2 (1,3%) người bệnh hoặc người nhà NB chưa viết cam kết phẫu thuật. Ký giấy cam kết phẫu thuật là người bệnh  hoặc người nhà NBtự nguyện đã nghe giải thích, đã hiểuvà chấp nhận phẫu thuật cũng như các rủi ro có thể xảy ra . Đây là một quy định bắt buộc.Chính vì vậy mà cần phải tuân thủ một cách tuyệt đối trước mổ. Còn 2% phiếu khám trước mổ chưa ghi đầy đủ thông tin như chiều cao, cân nặng, gây tê tủy sống nhưng không khám cột sống... Việc khám xét trước mổ chưa đầy đủ không tiên lượng được trước các tình huống bất thường có thể xảy ra, gây mất an toàn trong quá trình tiến hành vô cảm.

4.2.  Bàn giao tình trạng người bệnh theo phiếu bàn giao

Đây cũng là nội dung chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật của điều dưỡng khối ngoại. Các nội dụng: NB hoặc người nhà NB đã được giải thích và chuẩn bị tâm lý trước mổ, thông báo thời gian mổ và dự kiến cuộc mổ, tháo đồ trang sức, tháo răng giả (nếu có), thay quần áo bệnh viện sạch.Các thông số M, T, HA(trước 1h) đều được điều dưỡng đánh dấu chuẩn bị đầy đủ 100%,  có 50 NB có chỉ định thụt tháo trước  mổ điều dưỡng đã chuẩn bị đầy đủ. Vệ sinh toàn thân và tại chỗ có 42%. Băng vô trùng vùng mổ hay xác định vùng mổ là 15,3% đây chủ yếu là ở khoa Chấn thương có vết thương hoặc gẫy xương đang băng bó và cố định chứ không phải điều dưỡng xác định vùng mổ. Điều này cho thấy điều dưỡng chưa thấy được tầm quan trọng của việc vệ sinh da và xác định vùng mổ trước phẫu thuật. Mặt khác vai trò của Bác sĩ phẫu thuật phần nào còn chưa sâu sát kiểm tra và nhắc  nhở việc tuân thủ các qui định trong chuẩn bị NB trước phẫu thuật.

4.3.         Điều dưỡng tiếp nhận người bệnh trước mổ

Có 3,3% NB khi tiếp nhận không được điều dưỡngkhoa phẫu thuật- gây mê hồi sức kiểm tra lại thông tin người bệnh, đối chiếu tên người bệnh, chưa thực hiện xác định chính xác người bệnh mà chỉ nhận người bệnh qua người bàn giao, điều này dễ gây nhầm lẫn mất an toàn người bệnh. Có3NB (2%) không được kiểm tra chẩn đoán, số lượng phim hoặc nhận phim nhưng thiếu cho phẫu thuật.Có 1 trường hợp khi nhận NB tại phòng mổ mà chưa được ký duyệt mổ mặc dù đây là trường hợp mổ phiên theo kế hoạch. Nguyên nhân là điều dưỡng nghĩ đơn giản mổ phiên thì chắc phải được duyệt mổ rồi. Đây là sai sót về mặt chế độ và thực hiện quy trình chuẩn bị mổ chưa tỉ mỉ đầy đủ, thái độ của điều dưỡng chưa nghiêm túc.

4.4.   Phỏng vấn người bệnh (Kiểm tra thực tế trên người bệnh)

Có 42 NB (28%) là tự vệ sinh tắm trước phẫu thuật một ngày chứ không phải là điều dưỡng hướng dẫn, hay tắm cho người bệnh.Việc không được vệ sinh toàn thân và tại vị trí mổ chiểm tới 72%.Khi kiểm tra thực tế, vệ sinh toàn thân và tại chỗ có tỷ lệ thấp hơn so với kết quả trong phiếu chuẩn bị NB trước mổ.(28% so với 42%). Như vậy việc ghi phiếu chuẩn bị trước mổ có một số trường hợp chưa trung thực, có thể do điều dưỡng hoặc do người bệnh vì muốn được mổ mà đã nói không đúng tình trạng vệ sinh của mình. Có 28 NB (18,7%) không được thay quần áo trước phẫu thuật. Việc không thay quần áo sạch cũng như là là vệ sinh toàn thân và vị trí mổ sẽ ít nhiều ảnh đến vết mổ của người bệnh và làm tăng tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện. Có 1,3% là không phát hiện ra người bệnh có răng giả để tháo ra. Còn 9,4% người bệnh nhịn ăn nhưng vẫn uống nước, điều này cũng ảnh hưởng đến quá trình vô cảm. Băng vô trùng vùng mổ hay xác định vùng mổ chưa được điều dưỡng khối ngoại thực hiện còn 84,7% mặc dù trong phiếu chuẩn  bị có nội dụng này. Để đảm bảo an toàn người bệnh trong phẫu thuật thì việc xác định vùng mổ trước phẫu thuật phải được tuân thủ nghiêm túc.

- Việc chuẩn bị phẫu thuật của NB còn có thiếu sót, hình thức chuẩn bị mổ cònchung chung theo phiếu chuẩn bị. Điều dưỡng chưa hiểu được việc xác định vùng mổ và chuẩn bị da trước phẫu thuật là đảm bảo an toàn người bệnh trong phẫu thuật và hạn chế được nhiễm khuẩn vết mổ.

- Hình thức bàn giao NB thì thụ động, người tiếp nhận NB kiểm tra hồ sơ, nhận tình trạng người bệnh mà ít có sự bàn giao của người chuyển. Người tiếp nhận NB kiểm tra lại thông tin NB cũng như nhận hồ sơ bệnh án còn đơn giản trong việc nhận NB, chưa kiểm tra tỉ mỉ đầy đủ.

5.  KẾT LUẬN

Qua nghiên cứu đánh giá thực trạng chuẩn bị và bàn giao người bệnh trước phẫu thuật tại khoa Phẫu thuật- Gây mê hồi sứcchúng tôi đưa ra một số kết luận như sau:

- Thủ tục hồ sơ bệnh án người bệnh trước phẫu thuật vẫn còn có thiếu sót, còn 1,3% người bệnh hoặc người nhà NB chưa viết cam kết phẫu thuật. 2% phiếu khám trước mổ chưa ghi đầy đủ thông tin. Có 84,7% chưa băng vô trùng vùng mổ hay xác định vùng mổ.

- Có 3,3% NB khi tiếp nhận không được điều dưỡng khoa gây mê hồi sức kiểm tra lại thông tin người bệnh, đối chiếu tên người bệnh. 2% không kiểm tra chẩn đoán, số lượng  phim hoặc nhận phim nhưng thiếu cho phẫu thuật.

- Việc NB không được vệ sinh toàn thân và tại vị trí mổ chiểm tới 72%. Còn 9,4% người bệnh nhịn ăn nhưng vẫn uống nước.

6.   KIẾN NGHỊ

- Đểđảm bảo an toàn người bệnh đề nghị Bệnh viện thực hiện thẻ đeo tay NB.

- Tăng cường việc kiểm tra nhắc nhở việc chuẩn bị mổ như là vệ sinh da, xác định vùng mổ cũng như việc tiếp nhận NB trước phẫu thuật đúng qui trình.

Tài liệu tham khảo

1. Hội Điều dưỡng Việt Nam, Cục Quân y năm 2014: “Tài liệu tập huấn an toàn người bệnh”.

2.  Lê Thị Kim Nhung (2013): Thực trạng bàn giao người bệnh trước phẫu thuật cấp cứu tại khoa Gây mê hồi sức Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức. Hội nghị khoa học điều dưỡng. Bệnh viện Bạch Mai, trang 63-67.

3. Bộ Y tế(2011). Thông tư 07/2011/TT-BYT qui định “ Hướng dẫn công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh”.

4. Bộ Y tế (2008): Điều dưỡng ngoại 1. Nhà xuất bản y học.

5. Phạm Thị Ngoan (2005): Đánh giá chuẩn bị trước mổ. Hội nghị khoa học điều dưỡng.Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, trang 278-280.

Bùi Thị Huyền – 0983613008- Buihuyenb5@gmail.com

PHIẾU ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH CHUẨN BỊ VÀ BÀN GIAO NGƯỜI BỆNH KHOA:

Tác giả: CN Bùi Thị Huyền

Hướng dẫn: TS Nguyễn Quốc Khánh

Khoa Phẫu thuật - gây mê hồi sức, BVQY 354