TÓM TẮT
Mục tiêu: Khảo sát sự hiểu biết các kiến thức cơ bản về bệnh ĐTĐ týp 2 ở người bệnh điều trị tại Khoa Khớp và Nội tiết, bệnh viện Quân y 103. Tìm hiểu nhu cầu được phổ biến các kiến thức cơ bản ở người bệnh ĐTĐ týp 2
Phương pháp nghiên cứu: Phát phiếu điều tra, kết hợp với phỏng vấn trực tiếp người bệnh đang điều trị tại khoa Khớp - Nội tiết
Kết quả: qua khảo sát 120 người bệnh cho thấy: chỉ có 36% người bệnh tuân thủ toàn diện theo hướng dẫn của bác sĩ, 43% người bệnh chỉ uống thuốc mà không thay đổi lối sống, 18% uống thuốc không thường xuyên và 3% bỏ thuốc hoặc điều trị đông y. Phần lớn người bệnh theo dõi đường máu hàng tháng hoặc hàng tuần, chỉ có 8% người bệnh theo dõi đường máu hằng ngày, cá biệt có 9% không quan tâm đến đường máu của mình. 100% người bệnh mong muốn nhận được thông tin trực tiếp từ bác sĩ hoặc xem ti vi, khoảng 50% người bệnh muốn được cung cấp qua báo chí, hội thảo
Kết luận:.Tỷ lệ tuân thủ điều trị chưa cao, nguyên nhân có thể do nhận thức hạn chế và người bệnh chưa nhìn thấy hết các khía cạnh của bệnh ĐTĐ. Nhu cầu được phổ biến kiến thức là rất lớn. Đây chính là vấn đề chúng ta cần làm tốt hơn trong tương lai để đáp ứng mong đợi của người bệnh.
Từ khóa: đái tháo đường, thông tin, yếu tố nguy cơ
SURVEY KNOWLEGDE AND INFORMATION DEMAND OF TYPE 2 DIABETES PATIENTS TREATED AT MILITARY HOSPITAL 103
ABSTRACT
Background: This research evaluate the patient’s understanding of basic knowledge
and their demand of fundamental knowledge about type 2 diabetes treated at Military
Hospital 103.
Materials and Methods: Delivering questionnaires, combined with direct interview
of the patients being treated at Military Hospital 103
Results: The survey of 120 patients indicated that: only 36% of patients overall
compliance with the guidance of doctors, 43% of patients taking the drug and not just
lifestyle changes, 18% do not take the drug regularly and 3% quit treatment. Most
patients have blood glucose monitoring monthly or weekly, only 8% of patients have
daily blood glucose monitoring, particularly, with 9% of patients do not care about.
100% of patients would like to receive basic knowledge directly from doctors or
watching TV, 50% of patients want to be provided information through the media,
workshops.
Conclusions: limited understanding of fundamental knowlegde of type 2 diabetes
result in only low proportion of patients following doctor’s guidance. High demand of
information exchange via media suggest we should broadscast more program of
diabetes in the future
Key words: diabetes, information, rick factor
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đái tháo đường (ĐTĐ) là căn bệnh mãn tính có xu hướng gia tăng trong xã hội hiện tại. Theo ước tính của liên đoàn ĐTĐ quốc tế, năm 2011 toàn thế giới có 300 triệu người mắc ĐTĐ, là một gánh nặng y tế cho tất cả các quốc gia. Việc điều trị khỏi hoàn toàn bệnh ĐTĐ vẫn còn đang nghiên cứu, thực tế thầy thuốc chỉ có thể kiểm soát việc dùng thuốc bên cạnh đó việc không dùng thuốc cũng đóng vai trò rất lớn trong thành công của trị liệu lại phụ thuộc ở người bệnh. Theo kết quả của nhiều nghiên cứu việc nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ hành vi của người bệnh đóng vai trò quan trọng để quản lý căn bệnh này.
Vì vậy chúng tôi làm nghiên cứu này nhằm 2 mục tiêu:
1. Khảo sát sự hiểu biết các kiến thức cơ bản về bệnh ĐTĐ týp 2 ở người bệnh điều trị tại bệnh viện Quân y 103.
2. Tìm hiểu nhu cầu được phổ biến các kiến thức cơ bản ở người bệnh ĐTĐ týp2
2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Phỏng vấn 120 người bệnh ĐTĐ týp 2 điều trị nội trú tại khoa Khớp- Nội tiết, Bệnh viện Quân y 103. Thời gian từ tháng 3 đến tháng 8/ 2015
2.2. Phương pháp nghiên cứu
- Phát phiếu điều tra, phỏng vấn trực tiếp.
- Đánh giá kiến thức bằng bộ câu hỏi phát cho người bệnh trả lời theo các phương án nêu sẵn
- Nội dung phỏng vấn:
1. Ông, bà hiểu thế nào là bệnh ĐTĐ?
2. Bệnh ĐTĐ có nguy hiểm không?
3. Ông, bà có biết biểu hiện (triệu chứng) của bệnh ĐTĐ không?
4.Ông, bà có biết bệnh ĐTĐ gây tổn thương cơ quan nao?
6. Ông, bà có biết nguy cơ bị bệnh ĐTĐ không?
7. Ông, bà có biết các yếu tố nguy cơ bị bệnh ĐTĐ là gì?
8. Ông, bà có biết các phương pháp điều trị ĐTĐ không?
9. Ông, bà có biết các phương pháp điều trị ĐTĐ nào?
10. Dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh ĐTĐ là gì?
11. Ông, bà có tuân thủ điều trị bệnh ĐTĐ?
12. Ông, bà có theo dõi điều trị bệnh ĐTĐ?
13. Ông, bà đã được nghe/xem các thông tin về bệnh ĐTĐ không?
14. Ông, bà đã được biết các thông tin truyền thông về bệnh ĐTĐ nào?
15. Ông, bà muốn nhận thông tin gì về bệnh ĐTĐ?
16. Ông, bà muốn nhận thông tin gì về bệnh ĐTĐ theo cách nào?
- Các thành viên trong nhóm nghiên cứu được tập huấn trước về cách thức
phỏng vấn và thu thập số liệu.
2.3. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
Các số liệu được lưu giữ trên phần mềm Excel 2010 và xử lý bằng phần mềm SPSS 16.0. Tính số trung bình, độ chênh lệch chuẩn, tỷ lệ phần trăm cho từng nội
dung nghiên cứu.
3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. nhận thức về nguy cơ bệnh ĐTĐ
Nhận xét: Qua biểu đồ 1 ta thấy tỷ lệ những người biết về nguy cơ ĐTĐ thì nguy cơ được biết nhiều nhất là đã được chẩn đoán tiền ĐTĐ (68,33%). Các yếu tố nguy cơ quan trọng như tăng huyết áp, béo phì thì chỉ có 1/3 số người bệnh nắm được.
3.2. tình hình tuân thủ điều trị
Tìm hiểu về tình hình tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, chúng tôi đưa ra các lựa chọn phù hợp với mức độ tuân thủ, kết quả được trình bày ở biểu đồ 2.
Nhận xét: Qua biểu đồ 2 ta thấy chỉ có 36% người bệnh tuân thủ toàn diện theo hướng dẫn của bác sĩ. 43% người bệnh chỉ uống thuốc mà không thay đổi lối sống. Đặc biệt có 18% uống thuốc không thường xuyên và 3% bỏ thuốc hoặc chuyển điều trị đông y.
3.3. Tần xuất theo dõi đường huyết
Tần xuất theo dõi tình hình đượng máu được trình bày ở biểu đồ 2.
Nhận xét: Qua biểu đồ 3 ta thấy phần lớn người bệnh theo dõi đường máu hàng tháng hoặc hàng tuần. chỉ có 8 % người bệnh theo dõi đường máu hàng ngày. Đây thường là các bệnh nhân nặng có nhiều biến chứng. Cá biệt có 9 % không quan tâm đến đường máu của mình.
3.4. Nhu cầu truyền thông của bệnh nhân ĐTĐ.
Để tìm hiểu nhu cầu truyền thông của người bệnh ĐTĐ, chúng tôi nêu câu hỏi: Ông bà đã được nghe/xem các thông tin truyền thông về bệnh ĐTĐ? Kết quả được trình bày ở biểu đồ 4.
Nhận xét: Qua biểu đồ 4 ta thấy có tới 35% người bệnh chưa biết về các thông tin truyền thông tuyên truyền và phổ biến kiến thức về bệnh ĐTĐ.
Trong số 65% người bệnh đã từng biết đến các phương tiện truyền thông về bệnh ĐTĐ, chúng tôi hỏi cụ thể hơn: Nếu có, ông bà đã được nghe/xem các thông tin đó từ đâu? Kết quả được trình bày ở biểu đồ 5.
Nhận xét: Qua biểu đồ 5 ta thấy đa số người bệnh đã được nghe/ xem các thông tin bệnh ĐTĐ từ các cán bộ y tế (54,17%), từ báo chí và tivi chỉ có 35%.
Cuối cùng, để tìm hiểu nhu cầu truyền thông của người bệnh ĐTĐ, chúng tôi nêu câu hỏi: Ông/bà muốn nhận thông tin gì về bệnh ĐTĐ? Kết quả được trình bày ở biểu đồ 6.
Nhận xét: Qua biểu đồ 6 ta thấy người bệnh muốn nhận thông tin nhiều nhất về biến chứng, chế độ ăn, chế độ vận động, điều trị bằng thuốc (100%).
Để tìm hiểu nhu cầu của người bệnh muốn nhận thông tin từ kênh nào, chúng tôi nêu câu hỏi: Ông bà muốn nhận thông tin truyền thông tin theo cách nào? Kết quả được trình bày ở biểu đồ 7.
Nhận xét: Qua biểu đồ 16 ta thấy 100% người bệnh muốn nhận thông tin trực tiếp từ bác sỹ hoặc xem tivi (100%).Chỉ khoảng 50% người bệnh muốn trao đổi với điều dưỡng hoặc tham gia các hội thảo hoặc đọc báo.
4. BÀN LUẬN:
Đái tháo đường là căn bệnh mãn tính có xu hướng gia tăng trong xã hội hiện tại, trở là một gánh nặng y tế cho tất cả các quốc gia. Việc điều trị khỏi hoàn toàn bệnh ĐTĐ là không thể, tuy nhiên nếu có sự hợp tác chặt chẽ giữa thầy thuốc và bệnh nhân sẽ cho kết quả tốt. Nền tảng của sự hợp tác này là người bệnh phải có được các kiến thức cơ bản về căn bệnh ĐTĐ để từ đó hiểu và nâng cao tính tự giác trong chấp hành điều trị. Trên thực tế thầy thuốc chỉ có thể kiểm soát việc dùng thuốc bên cạnh đó việc không dùng thuốc cũng đóng vai trò rất lớn trong thành công của trị liệu lại phụ thuộc ở người bệnh. Theo kết quả của nhiều nghiên cứu việc nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ hành vi và nhu cầu truyền thông của người bệnh luôn đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết tốt cũng như loại bỏ các yếu tố nguy cơ đi kèm để phòng ngừa biến chứng. chỉ có 36% người bệnh tuân thủ toàn diện theo hướng dẫn của bác sĩ, 43% người bệnh chỉ uống thuốc mà không thay đổi lối sống, 18% uống thuốc không thường xuyên và 3% bỏ thuốc hoặc điều trị đông y. Phần lớn người bệnh theo dõi đường máu hàng tháng hoặc hàng tuần, chỉ có 8% người bệnh theo dõi đường máu hằng ngày, cá biệt có 9% không quan tâm đến đường máu của mình. 100% người bệnh mong muốn nhận được thông tin trực tiếp từ bác sĩ hoặc xem ti vi, khoảng 50% người bệnh muốn được cung cấp qua báo chí, hội thảo. Về chế độ dinh dưỡng hợp lý có 84,16% người bệnh trả lời đúng, phù hợp với nghiên cứu của Trần Hoa Vân (BV đa khoa Trung tâm Tiền Giang): 87% cho rằng chế độ ăn là quan trọng [6]. Việc dùng thuốc không thường xuyên có 18% thấp hơn so với nghiên cứu của Phạm Thị Lan( BV nội tiết Trung ương):29,7% [7]. -Người bệnh biết tự theo dõi đường huyết của mình có 47% , phù hợp với nghiên cứu của Trần Hoa Vân(46% ở BV đa khoa Trung tâm Tiền Giang).
5. KẾT LUẬN:
Qua nghiên cứu “ Khảo sát nhận thức và nhu cầu thông tin của người bệnh đái tháo đường týp 2 điều trị tại bệnh viện Quân Y 103”, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:
Nhận thức của người bệnh về bệnh ĐTĐ là chưa đầy đủ, đặc biệt người bệnh thường xem nhẹ yếu tố thay đổi lối sống và chỉ đề cao việc uống thuốc.
Tỷ lệ tuân thủ điều trị chưa cao, nguyên nhân có thể do nhận thức hạn chế và người bệnh chưa nhìn thấy hết các khía cạnh của bệnh ĐTĐ. Nhu cầu được phổ biến kiến thức là rất lớn. Đây chính là vấn đề chúng ta cần làm tốt hơn trong tương lai để đáp ứng mong đợi của người bệnh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO.
- Tạ Văn Bình (2006) Bệnh đái tháo đường và tăng đường huyết. NXB Y học.
- Nguyễn Thy Khuê (2009) Khuyến cáo về bệnh đái tháo đường ở Việt Nam. NXB Y học.
- Nguyễn Thy Khuê (2003) Bệnh đái tháo đường, Nội tiết học đại cương, NXB TP HCM.
- Thái Hồng Quang (2010) Thực hành bệnh đái tháo đường, Bệnh nội tiết. NXB Y học.
- Học Viện Quân Y (2008) Bệnh đái tháo đường, Bài giảng bệnh học nội khoa tập I, II. NXB quân đội nhân dân.
- Trần Hoa Vân, Lê Minh Phương(2014) Khảo sát,đánh giá kiến thức,thái độ,hành vi về chế độ dinh đưỡng và tập luyện của người bệnh ĐTĐ týp 2 tại BV đa khoa Trung tâm Tiền Giang .
- Phạm Thị Lan(2012) Kiến thức và hành vi tự chăm sóc của người bệnh ĐTĐ týp 2 tại Việt Nam.
Nhóm tác giả: CNĐD. Hoàng Thị Thu, ĐD Đỗ Thị Lan Hương, ĐD Đàm Thị Thúy Hồng, ĐD Nguyễn Thị Hương Lan, ĐD Lê Quang Sơn
Hướng dẫn: TS Nguyễn Minh Núi
Khoa Khớp - Nội tiết, Bệnh viện Quân y 103
