Ung thư dạ dày là một trong năm loại ung thư phổ biến nhất trên thế giới. Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày cao trong khu vực. Xét nghiệm nồng độ pepsinogen máu và tỷ lệ pepsinogen I/II là một giải pháp sàng lọc không xâm lấn được sử dụng để đánh giá nguy cơ và phát hiện sớm ung thư dạ dày ở bệnh nhân có nguy cơ.
Pepsinogen là gì?
Pepsinogen ( PG) là tiền enzyme của Pepsin, được tiết ra bởi các tế bào niêm mạc dạ dày. Dưới tác dụng hoạt hóa của HCL trong dịch vị dạ dày, Pepsinogen được chuyển thành Pepsin. Enzyme này có vai trò thủy phân protein trong quá trình tiêu hóa thức ăn.
Pepsinogen tồn tại dưới 2 dạng chính đó là pepsinogen I và pepsinogen II. Trong đó, pepsinogen I chủ yếu được tiết ra bởi các tế bào của vùng đáy niêm mạc dạ dày. Còn pepsinogen II được tiết ra bởi các tế bào niêm mạc ở tâm vị, hang vị, đáy dạ dày và cả hành tá tràng.
Nồng độ hai dạng pepsinogen này trong máu sẽ phản ánh tình trạng bình thường hoặc tổn thương của niêm mạc dạ dày. Qua đó bác sĩ sẽ đánh giá được vị trí nào của dạ dày đang gặp tổn thương. Trong trường hợp vùng niêm mạc đáy dạ dày bị tổn thương, nồng độ pepsinogen I sẽ bị giảm và loại II không thay đổi. Tỷ lệ PG I/ II giảm tỷ lệ thuận với vùng đáy niêm mạc dạ dày bị teo lại. Như vậy dựa vào kết quả xét nghiệm pepsinogen I và tỷ lệ PG I/ II có thể chẩn đoán sớm nguy cơ bị viêm teo dạ dày và ung thư dạ dày.
Đối tượng nào thì nên được chỉ định xét nghiệm pepsinogen?
Xét nghiệm pepsinogen thường được yêu cầu thực hiện đối với những người có các dấu hiệu của ung thư dạ dày như:
- Thường xuyên cảm thấy no rất nhanh sau khi ăn, hay bị đầy hơi, ợ hơi, chướng bụng, khó tiêu.
- Nôn và buồn nôn.
- Cơ thể mệt mỏi, chán ăn, ăn không ngon.
- Thấy đau ở vùng thượng vị.
- Gầy sút cân không rõ nguyên nhân.
- Đi ngoài thấy có máu trong phân hoặc phân màu đen.
- Tự sờ thấy có khối, cục cứng ở bụng.
Ngoài ra, những đối tượng có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cũng có thể được tiến hành xét nghiệm như người mắc các bệnh lý viêm loét dạ dày - tá tràng, loét dạ dày tái phát nhiều lần, trào ngược dạ dày, xuất huyết dạ dày,... người có thói quen ăn đồ ăn nhanh, đóng hộp sẵn, thịt cá hun khói, dưa cà muối lên men,... thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia và đồ uống có cồn, người có tiền sử gia đình từng bị ung thư dạ dày.
Đặc biệt những người nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori ( HP) được coi là đối tượng có nguy cơ cao mắc ung thư dạ dày. Do đó việc thực hiện xét nghiệm pepsinogen để sàng lọc, phát hiện sớm ung thư là vô cùng cần thiết và có ý nghĩa lớn.
Ý nghĩa xét nghiệm
Giá trị bình thường của pepsinogen I là > 70 ng/mL, pepsinogen II > 7,5 ng/mL và tỷ lệ PG I/ II > 3 ng/mL. Trong trường hợp kết quả pepsinogen I ≤ 70 ng/mL và tỷ lệ PG I/ II ≤ 3 ng/mL, đây được coi là giá trị cảnh báo đối với tiền ung thư và ung thư dạ dày.
Nếu nồng độ pepsinogen I và tỷ lệ PG I/ II giảm mạnh chứng tỏ khả năng cao bệnh nhân bị viêm teo dạ dày. Đây là một dạng tổn thương tiền ung thư dạ dày. Nồng độ pepsinogen I càng giảm chứng tỏ mức độ viêm teo càng nặng. Điều này có ý nghĩa rất lớn trong việc phát hiện và chẩn đoán sớm ung thư dạ dày. Tuy nhiên, một khi xét nghiệm pepsinogen I huyết thanh và tỷ lệ Pepsinogen I/II (+) tính, để khẳng định chẩn đoán ung thư dạ dày, điều cần thiết là cần xét nghiệm thêm một số dấu ấn ung thư dạ dày khác như CA 72-4, CA 19-9, CEA, cũng như nội soi dạ dày tìm khối u và sinh thiết các vị trí nghi ngờ ung thư trên khối u để chẩn đoán xác định bằng mô bệnh học.
Hiện tại xét nghiệm Pepsinogen có thể thực hiện nhanh chóng và dễ dàng tại Khoa Sinh hóa-Bệnh viện Quân y 103.
Tài liệu tham khảo
1. Lee, S.-Y., Endoscopic gastritis, serum pepsinogen assay, and Helicobacter pylori infection. The Korean journal of internal medicine, 2016. 31(5): p. 835-844.
2. Abbott (2012), Architect-Reagent guide, USA, Pepsinogen-II
Hoàng Thị Minh
BMK Sinh hóa
