Tổn thương dây chằng chéo trước là tổn thương dây chằng hay gặp nhất trong chấn thương khớp gối. Ở Việt nam chưa có con số thống kê cụ thể về số lượng bệnh nhân được phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước mỗi năm nhưng thực tế cho thấy mặc dù ngày càng có nhiều cơ sở điều trị triển khai kỹ thuật này nhưng số lượng bệnh nhân đến phẫu thuật ở mỗi cơ sở cũng ngày càng tăng. Phần lớn số bệnh nhân này bị tổn thương dây chằng chéo trước có liên quan đến các hoạt động thể thao và thường gặp ở người trẻ.
Phẫu thuật tái tạo dây chằng dạng 1 bó đã được sử dụng rộng khắp. Kết quả được đánh giá là tương đối tốt, nhiều vận động viên có thể quay trở lại thể thao. Tuy nhiên, các nghiên cứu về cơ sinh học đã khẳng định phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước dạng 1 bó không khôi phục được hoàn toàn động học bình thường của khớp gối. Một số báo cáo đã chỉ ra phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước dạng 1 bó không khôi phục lại được độ vững xoay và có nguy cơ cao bị thoái hóa khớp gối ở thời gian theo dõi xa tiếp theo, đặc biệt là khi có tổn thương sụn chêm kết hợp. Nhiều trường hợp được ghi nhận là có hình ảnh thoái hóa khớp gối ở thời điểm kiểm tra xa sau phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước dạng 1 bó.
Những hiểu biết mới đây cho biết dây chằng chéo trước khớp gối bao gồm 2 bó: bó trước trong và bó sau ngoài. Hai bó này có vai trò khác nhau để đảm bảo độ vững của khớp gối trong toàn bộ biên độ vận động của khớp. Đây là cơ sở cho việc hình thành các kỹ thuật tái tạo dây chằng chéo trước dạng 2 bó để đạt được tốt hơn về độ vững và động học. Nhiều kỹ thuật tái tạo dây chằng chéo trước dạng 2 bó được nghiên cứu và ứng dụng trong lâm sàng nhằm tái tạo lại gần giống với dây chằng chéo trước vốn có cả về giải phẫu và chức năng.
Trên cơ sở kinh nghiệm phẫu thuật từ hàng trăm bệnh nhân được tái tạo dây chằng chéo trước dạng 1 bó, những hiểu biết về cơ sinh học và giải phẫu của dây chằng chéo trước, tại Bộ môn - Khoa Chấn thương Chỉnh hình – Bệnh viện 103 đã thực hiện kỹ thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước khớp gối dạng 2 bó cho gần 200 trường hợp. Kết quả đã tái tạo được 2 bó dây chằng riêng biệt đúng với giải phẫu, gối vững, chức năng khớp gối được cải thiện rõ rệt, không có trường hợp nào bị đứt lại hoặc bị tuột dây chằng. Hiện nay chưa có phương pháp nào đánh giá được chính xác độ vững khớp gối được tái tạo dây chằng chéo trước dạng 2 bó so với dạng 1 bó kinh điển trên người sống. Tuy nhiên các nghiên cứu thực nghiệm đã cho thấy kết quả vượt trội của kỹ thuật tái tạo 2 bó so với kỹ thuật tái tạo 1 bó. Chúng tôi hy vọng rằng kỹ thuật tái tạo dây chằng chéo trước dạng 2 bó sẽ mang lại những kết quả tốt hơn cho người bệnh, đặc biệt là đối với các bệnh nhân trẻ và những người chơi thể thao.
Bộ môn – Khoa chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện 103 đã tham gia đào tạo hàng nghìn bác sĩ đa khoa, chuyên khoa cấp I, cấp II, thạc sỹ và tiến sỹ chuyên nghành Chấn thương Chỉnh hình cho Quân đội và nghành Y tế nước nhà, nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao kỹ thuật mới cho nhiều cơ sở y tế trong và ngoài Quân đội. Trong số đó, có những kỹ thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước dạng 2 bó.
Ảnh và bài: Bác sĩ Phạm Ngọc Thắng
Bộ môn - Khoa B1
