TS Đào Ngọc Bằng, PGS. TS Tạ Bá Thắng, GS. TS Trần Viết Tiến,
PGS. TS Lê Đình Tuân, TS Nguyễn Tiến Sơn, TS Nguyễn Thị Kim Nhung và cộng sự
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Vai trò của một số cytokine, như interleukin (IL) và yếu tố hoại tử khối u (TNF-α) huyết thanh trong bệnh viêm phổi mắc phải tại cộng đồng (CAP) đã được nghiên cứu. Chưa có nhiều nghiên cứu về sự thay đổi nồng độ cytokine huyết thanh ở bệnh nhân mắc CAP do vi khuẩn. Nghiên cứu được thực hiện nhằm vào mối quan hệ giữa nồng độ TNF-a, IL-6 và IL-10 trong huyết thanh, mức độ nghiêm trọng của bệnh và sự thay đổi của cytokine huyết thanh ở bệnh nhân mắc CAP do vi khuẩn.
Phương pháp: Nghiên cứu theo dõi mô tả được thực hiện trên 78 bệnh nhân nhập viện vì CAP. Nồng độ IL-6, IL-10 và TNF-α trong huyết thanh được đo bằng kỹ thuật xét nghiệm miễn dịch. Thay đổi về nồng độ cytokine huyết thanh được đo vào ngày đầu tiên và ngày thứ bảy của bệnh nhân nhập viện.
Kết quả: Trung vị TNF-α, IL-6 và IL-10 lần lượt là 0,76, 2,15 và 1,18 pg/mL. Không có sự khác biệt về nồng độ interleukin giữa hai nhóm tuổi < 65 và nhóm ≥ 65 tuổi (p > 0,05). Nồng độ IL-10 ở bệnh nhân viêm phổi do vi khuẩn gram dương cao hơn đáng kể so với bệnh nhân viêm phổi do vi khuẩn gram âm (lần lượt là 2,23 pg/mL so với 1,15 pg/mL, p = 0,03). Phân tích hồi quy logistic cho thấy IL-10 (OR = 0,92; 95% CI: 0,86 – 0,99, p = 0,03) có liên quan đến tiên lượng mức độ nặng của bệnh. Nồng độ IL-6 giảm có ý nghĩa thống kê vào ngày thứ 7 sau điều trị (1,12 pg/mL so với 2,15 pg/mL, p=0,003). Sự thay đổi TNF-α và IL-10 sau điều trị không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05).
Kết luận: Nồng độ IL-10 huyết thanh trong thời gian nằm viện có liên quan đến tiên lượng mức độ nặng của bệnh. Sau 7 ngày điều trị, nồng độ IL-6 giảm có ý nghĩa thống kê; mức độ TNF-α và IL-10 không thay đổi.
Key words: Interleukin (IL); Yếu tố hoại tử khối u - α (TNF-α), Viêm phổi mắc phải cộng đòng (CAP)
Nguồn: Tạp chí ISI/Scopus: Pneumon 2023;36(4):27
