- 1. ĐẠI CƯƠNG
Bệnh Marburg là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virut Marburg gây ra, đây là bệnh lây truyền từ động vật sang người.
Biểu hiện thường gặp của bệnh gồm: sốt cao, đau đầu, tiêu chảy, buồn nôn/nôn và có thể gây xuất huyết, suy tạng nặng. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao (có thể lên tới 88%). Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
Hình 1. Bệnh Marburg
- 2. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VÀ YẾU TỐ NGUY CƠ
- Nguyên nhân: Virus Marburg (Marburg Virus Disease – MVD) là một virus RNA thuộc họ Filovirus, cùng họ với virus Ebola, đây là loại virus lây truyền từ động vật sang người.
- Những người dễ mắc bệnh Marburg: người thường xuyên làm việc, sinh sống trong khu vực có dơi ăn quả châu Phi/ động vật linh trưởng, làm việc trong hầm mỏ hay hang động có phân dơi; nhân viên y tế, nhân viên phòng thí nghiệm tại các vùng có dịch ở Châu Phi.
Hình 2. Dịch tễ và con đường lây truyền bệnh Marburg
- 3. DẤU HIỆU NHẬN BIẾT SỚM BỆNH MARBUG
3.1. Giai đoạn ủ bệnh: từ khi tiếp xúc với mầm bệnh khoảng 2-21 ngày (trung bình 5-10 ngày), lúc này người bệnh không có biểu hiện hiệu chứng.
3.2. Biểu hiện lâm sàng: bệnh biểu hiện đột ngột với các triệu chứng như:
- Sốt cao liên tục, ớn lạnh.
- Đau đầu dữ dội và đau nhức cơ bắp.
- Chán ăn, đau bụng, buồn nôn/nôn, tiêu chảy nặng, gây mất nước, có thể dẫn tới sốc.
- Phát ban: ban đầu là ban dát, sau vài ngày chuyển thành sẩn và không ngứa. Ban lan từ vùng chân tóc lan ra toàn thân.
- Biểu hiện tổn thương tạng.
* Giai đoạn sớm: thường kéo dài từ ngày thứ 6 - 13 với các biểu hiện
+ Xuất huyết ở nhiều mức độ khác nhau: Xuất huyết dưới da và niêm mạc (xuất huyết nơi tiêm truyền, chảy máu mũi và chân răng, rong kinh). Xuất huyết tiêu hóa (nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đi ngoài phân có máu tươi). Xuất huyết nội tạng, trong cơ, chảy máu các khoang thành mạc..., dẫn tới tình trạng sốc mất máu.
+ Các dấu hiệu tổn thương thần kinh trung ương: lú lẫn, mê sảng, kích động.
+ Khó thở tiến triển, dẫn tới suy hô hấp
* Giai đoạn muộn: từ sau ngày thứ 13 trở đi, một số người bệnh tiến triển các tổn thương tạng nặng hơn: co giật, hôn mê; rối loạn chuyển hóa; rối loạn đông máu; sốc và suy đa tạng.
Đa số các trường hợp tử vong thường xảy ra trong khoảng từ ngày thứ 8 đến ngày thứ 16 của bệnh.
Một số bệnh nhân có xu hướng cải thiện và hồi phục. Một số người bệnh có thể gặp viêm tinh hoàn (một hoặc hai bên) trong giai đoạn hồi phục của bệnh, sau ngày thứ 15.
Hình 3. Triệu chứng bệnh Marburg
- 4. PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ TẠI ĐƠN VỊ
4.1. Phòng bệnh
4.1.1. Phòng bệnh đặc hiệu: Bệnh sốt xuất huyết do virus Marburg hiện chưa có vắc xin phòng ngừa.
4.1.2. Phòng bệnh không đặc hiệu:
+ Tất cả mọi người hạn chế tối đa việc đi tới những nơi đang có dịch. Mọi trường hợp nghi ngờ cần cách ly y tế ngay và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán sớm.
+ Giữ gìn môi trường sống luôn sạch sẽ, tuyên truyền giáo dục cộng đồng về các kiến thức cơ bản trong phòng chống dịch, không tiếp xúc và ăn thịt chưa nấu chin các động vật có nguy cơ mắc bệnh.
+ Về biện pháp phòng tránh lây nhiễm virus Marburg, theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, các nhóm đối tượng có nguy cơ cao như: nhân viên phòng thí nghiệm, nhân viên y tế, nhân viên nhà tang lễ,... cần thực hiện nghiêm chỉnh các quy định an toàn trong phòng chống dịch. Đặc biệt, các nhân viên y tế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh cơ thể cần được mặc trang phục bảo hộ theo đúng quy định. Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sử dụng đồ bảo hộ như: đeo găng tay, đeo tháo mặt nạ, kính bảo vệ, áo choàng,...
Hình 4. Dự phòng bệnh Marburg
4.2. Điều trị tại đơn vị
- Nếu phát hiện ca bệnh thì tổ chức cách ly, khử khuẩn ngay
- Báo cáo với cơ quan quân y cấp trên để chuyển ca bệnh về tuyến sau điều trị mà không giữ điều trị tại đơn vị.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ Y tế: (2023), “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị, phòng và kiểm soát lây nhiễm bệnh sốt xuất huyết Marburg”. Số: 2201/QĐ-BYT.
TS Lê Văn Nam, Chủ nhiệm BMK Truyền nhiễm
