Cá là thực phẩm chứa nguồn protein tuyệt vời, rất quan trọng để duy trì khối cơ, các mô cơ quan và mạch máu khỏe mạnh. Protein giúp hỗ trợ quá trình phân chia tế bào, tăng trưởng tế bào non và cải thiện tín hiệu hormone. Trong cá có nhiều chất dinh dưỡng mà nhiều bệnh nhân và người dân sống trong cộng đồng đang thiếu như: protein chất lượng cao, iốt, các vitamin và khoáng chất khác nhau. Protein của cá dễ tiêu hoá và hấp thu, có cấu tạo khác nhau tùy thuộc vào loài. Chính vì thế, cá có thể có các mức độ giá trị dinh dưỡng khác nhau. Hiện nay, cá hồi và cá rô phi là hai loại cá phổ biến được tiêu thụ trên toàn thế giới. Cả hai loại cá đều được biết đến với giá trị dinh dưỡng cao, nhưng khi nói đến loại cá nào tốt cho sức khỏe hơn, câu trả lời không đơn giản như vậy. Bài viết sẽ điểm qua giá trị dinh dưỡng của cả cá hồi và cá rô phi để xác định ứng dụng cho chăm sóc sức khỏe qua bữa ăn hàng ngày.
Cá hồi (Salmon fish) là lựa chọn phổ biến cho các bữa ăn hải sản đắt tiền, đặc biệt là các món ăn sống của người Nhật. Nghiên cứu cho thấy, cá hồi sống ở vùng nước lạnh, là một loại cá béo giàu axit béo omega-3, rất cần thiết cho sức khỏe. Trong y học, axit béo Omega-3 được cho có tác dụng giảm viêm, tăng miễn dịch, cải thiện sức khỏe tim mạch và hỗ trợ chức năng não. Cá hồi là nguồn cung cấp protein, vitamin D và vitamin B12 dồi dào. Những chất dinh dưỡng này rất quan trọng để duy trì xương chắc khỏe, thúc đẩy làn da khỏe mạnh và hỗ trợ hệ thống miễn dịch khỏe mạnh. Theo một nghiên cứu về: “Lợi ích của việc ăn cá hồi đối với các yếu tố rủi ro mạch máu truyền thống và mới ở những đối tượng khỏe mạnh trẻ tuổi, không béo phì” cho biết tiêu thụ cá hồi hàng ngày giúp cải thiện các yếu tố dự đoán rủi ro truyền thống về nguy cơ tim mạch ở những đối tượng không béo phì.
Cá rô phi (Tilapia fish) cũng là một nguồn cung cấp dinh dưỡng có giá trị. Theo Chứng nhận hữu cơ USDA (Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ), cá rô phi chứa khá nhiều chất dinh dưỡng, bao gồm protein, lipid, cholesterol, kali, các loại vitamin như vitamin D, B12,... và nhiều dưỡng chất khác. Tuy nhiên, ngược lại với cá hồi, bản chất cá rô phi là một loại cá sống ở vùng nước ấm, có rất ít chất béo và calo. Thịt của cá rô phi cung cấp một nguồn protein, vitamin B12 và selen tốt. Protein rất cần thiết để xây dựng và sửa chữa các mô trong cơ thể, trong khi vitamin B12 rất quan trọng để duy trì các tế bào thần kinh và hồng cầu khỏe mạnh. Selen là một khoáng chất thiết yếu đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể chống lại stress oxy hóa. Đáng chú ý, trong một nghiên cứu về: “Điều trị bỏng ở trẻ em bằng cách sử dụng da cá rô phi làm vật liệu ghép cho các vết thương có độ dày một phần bề mặt: Một nghiên cứu thí điểm” cho kết luận da cá rô phi có thể được coi là một nguồn bổ sung dinh dưỡng hiệu quả đi kèm với chi phí thấp trong việc giúp điều trị bỏng bề mặt da ở trẻ em.
Như vậy, cả cá hồi và cá rô phi đều bổ dưỡng, nhưng có một số khác biệt chính về giá trị dinh dưỡng của chúng. Cá hồi có hàm lượng axit béo omega-3 cao hơn cá rô phi, khiến nó trở thành lựa chọn tốt hơn cho những người muốn cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm viêm. Ngược lại, cá rô phi có ít chất béo và calo hơn cá hồi, khiến nó trở thành lựa chọn tốt hơn cho những người muốn duy trì khối cơ và cân nặng khỏe mạnh.
Một yếu tố khác cần xem xét khi lựa chọn giữa cá hồi và cá rô phi là chất lượng của cá. Cá hồi nuôi thường tiếp xúc với lượng kháng sinh, thuốc trừ sâu và các hóa chất khác cao, có thể gây hại cho sức khỏe con người. Cá hồi hoang dã là một lựa chọn tốt hơn vì nó không tiếp xúc với các hóa chất độc hại này. Tương tự, cá rô phi thường được nuôi trong điều kiện quá đông đúc, có thể dẫn đến sự lây lan của bệnh tật và sử dụng kháng sinh. Người tiêu dùng nên chọn mua thực phẩm cá rô phi được nuôi bằng các phương pháp nuôi bền vững và thực hành theo qui trình chuẩn, tại các cơ sở có đăng ký và được cấp phép.
Về phương pháp nấu ăn, cả cá hồi và cá rô phi đều có thể linh hoạt chế biến theo nhiều cách khác nhau. Thịt có thể phi-lê, để nguyên con hoặc chế biến chả cá, ruốc.
Những bữa tiệc sử dụng than, lò để nướng nhiệt đều là những phương pháp nấu ăn lành mạnh có thể được sử dụng để chế biến cả hai loại cá này. Điều quan trọng là tránh chiên nhiệt độ quá cáo hoặc sử dụng nước sốt nặng, vì chúng có thể thêm lượng calo từ chất béo và gây dư thừa muối vào món ăn.
Tóm lại, cả cá hồi và cá rô phi đều là những lựa chọn lành mạnh có thể được đưa vào chế độ ăn uống cân bằng. Cá hồi là lựa chọn tốt hơn cho những người muốn cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm viêm, trong khi cá rô phi là lựa chọn tốt hơn cho những người muốn duy trì khối cơ và cân nặng khỏe mạnh. Điều quan trọng là phải chọn cá chất lượng cao được nuôi bằng các phương pháp bền vững và khoa học, đồng thời tránh các phương pháp nấu ăn bổ sung thêm lượng calo, chất béo không cần thiết và quá nhiều muối vào món ăn. Bằng cách kết hợp cá hồi và cá rô phi vào chế độ ăn uống của bạn, bạn có thể tận hưởng nhiều lợi ích sức khỏe của những loại cá bổ dưỡng này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- 1. Fish, salmon, Atlantic, farmed, raw (SR LEGACY, 175167). https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/175167/nutrients
- 2. Fish, tilapia, raw (R LEGACY, 175176). https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/175176/nutrients
- 3. Lima Júnior EM, Moraes Filho MOD, Forte AJ, Costa BA, Fechine FV, Alves APNN, el al (2019). Pediatric Burn Treatment Using Tilapia Skin as a Xenograft for Superficial Partial-Thickness Wounds: A Pilot Study. Journal of Burn Care & Research.
Ts. Bs. Phạm Đức Minh,
Chủ nhiệm Bộ môn – Khoa Dinh dưỡng/ BVQY103/ HVQY
