Ngày 06.01.2012, Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam chính thức trao Bằng chứng nhận và Cúp kỷ lục Việt Nam cho Bệnh viện 103 thuộc Học viện Quân Y là bệnh viện đã tiến hành các ca ghép thận, ghép gan, ghép tim đầu tiên trên người tại Việt Nam.
Đ/c Nguyễn Hữu Oanh, Nguyên phó trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ, Phó chủ tịch Hội đồng xét duyệt kỷ lục Vịêt Nam trao Bằng chứng nhận và Cúp kỷ lục Việt Nam cho Bệnh viện 103
Đây là một sự kiện rất có ý nghĩa, đánh dấu những bước tiến của chuyên ngành ghép tạng nói chung và của Bệnh viện 103 nói riêng.
Để có vinh dự được 3 lần lĩnh ấn tiên phong trong lĩnh vực ghép tạng, một lĩnh vực còn tương đối mới mẻ ở nước ta, đội ngũ y bác sỹ của Bệnh viện 103 đã phải nỗ lực rất nhiều vµ có sự hợp tác trong nước, quốc tế.
Ngày 04.6.1992 Bệnh viện 103 đã tiến hành ca ghép thận trên người đầu tiên tại Việt Nam. Người được ghép thận là Thiếu tá Vũ Mạnh Đoan, 40 tuổi, Chủ nhiệm thông tin Quân đoàn 3, bị suy thận mạn tính giai đoạn cuối, có chỉ định ghép thận. Người cho thận là anh Vũ Mạnh Toàn, 29 tuổi (em ruột của bệnh nhân nhận thận). Tham gia chỉ đạo ca ghép có GS.TSKH Lê Thế Trung, GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng, GS.TS Đỗ Kim Sơn và nhiều nhà khoa học khác.
Ngày 31.1.2004, Bệnh viện tiến hành ca ghép gan trên người đầu tiên ở Việt Nam. Bệnh nhân được ghép gan là cháu Nguyễn Thị Diệp, 10 tuổi, quê ở xã Hải Minh, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, bị bệnh teo đường mật bẩm sinh, gan sơ, đã có biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa và chảy máu tiêu hoá nhiều lần, nếu không được ghép gan sẽ ảnh hưởng đến tính mạng. Người cho gan là ông Nguyễn Quốc Phòng, 31 tuổi, là bố đẻ của cháu Diệp, đã được mổ lấy gan trái và thùy đuôi để ghép cho cháu Diệp. Tham gia chỉ đạo ca ghép có GS.TSKH Lê Thế Trung, GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng, GS.TS Phạm Gia Khánh và nhiều nhà khoa học khác. Đây là ca phẫu thuật lớn tiến hành kéo dài gần 17 giờ liên tục (bắt đầu từ 8 giờ 30 phút ngày 31.1, kết thúc 1 giờ sáng ngày 1.2.2004) với trên 100 giáo sư, bác sĩ tham gia. HiÖn nay, sau 8 năm, sức khoẻ và chức năng gan của cháu ổn định.
Ngày 17.6.2010, Bệnh viện tiến hành thành công ca ghép tim trên người đầu tiên tại Việt Nam. Bệnh nhân được ghép tim là anh Bùi Văn Nam quê xã Trực Thái, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định bị bệnh cơ tim thể giãn, suy tim độ IV. Trái tim ghép cho anh Nam được lấy từ một bệnh nhân chết não, 29 tuổi. Cuộc phẫu thuật kéo dài 1 giờ 55 phút. Tham gia chỉ đạo ca ghép có GS.TS Nguyễn Tiến Bình, PGS.TS Hoàng Mạnh An và nhiều nhà khoa học khác. Hiện nay, bênh nhân vẫn đến kiểm tra định kỳ, sức khoẻ và tim ghép nhìn chung ổn định.
Ghép tạng là một kỹ thuật mới, một công nghệ cao và phức tạp. Trong thế kỷ XX, ghép tạng là một trong 10 thành tựu khoa học lớn của nhân loại. Để có được thành công của những ca ghép tạng đầu tiên tại Học viện Quân y, Bệnh viện 103 đã phải tiến hµnh nhiều đề tài cấp Bộ, cấp Nhà nước về ghép tạng, đã thực nghiệm ghép trên động vật hàng trăm lượt, cử nhiều kíp đi học tập, tham quan về ghép tạng tại nhiều nước trên thế giới và khu vực, tổ chức các hội nghị khoa học, hội thảo về ghép tạng, ứng dụng các kỹ thuật trên lâm sàng, ®ồng thời có sự hợp tác của nhiều cơ sở y tế trong nước và ngoài nước. Ngoài ra còn phải kể đến các yếu tố quan trọng như vai trò tổ chức, truyền thống và kinh nghiệm...đã làm nên những kỳ tích trên.
Tiến hành thành công kỹ thuật ghép tạng là một thành tựu khoa học có ý nghĩa to lớn về kinh tế, xã hội và ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, mở ra cơ hội mang lại sự sống cho hàng trăm bệnh nhân bị bệnh lý tạng giai đoạn cuối, mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh mà trong đó đáng kể nhất là chất lượng cuộc sống, đồng thời là động lực thúc đẩy một loạt chuyên khoa phát triển.
Từ những ca ghép tạng đầu tiên đến nay, ở nước ta đã có 12 bệnh viện tiến hành ghép thận với số lượng khoảng gần 600 trường hợp, có 4 trung tâm thực hiện ghép gan với 20 trường hợp và có 3 bệnh viện tiến hành ghép tim với con số còn khiêm tốn là 4 trường hợp.
Tại Bệnh viện 103, kỹ thuật ghép thận đã trở thành thường quy, đến nay, Bệnh viện đã ghép gần 100 trường hợp, riêng năm 2011 ghép trên 30 ca, đã tiến hành ghép 2 - 3 ca trong cùng một ngày.
Bệnh viện đã và đang tích cùc chuẩn bị cho lấy ghép đa tạng, đang triển khai nghiên cứu ghép tuỵ thực nghiệm và tiến tới ghép tụy trên người.
Năm 2012, Bệnh viện 103 sẽ tổ chức kỷ niệm 20 năm ngày ca ghép tạng đầu tiên được thực hiện thành công ở Việt Nam. Bệnh viện đang tích cực chuẩn bị cho sự kiện này như chuÈn bÞ tổ chức các hội nghị khoa học về ghép tạng và đẩy mạnh các hoạt động ghép tạng nhằm góp phần vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cho bộ đội và nhân dân
Bài và ảnh: Lê Trung Hải - Trần Văn Bản
