Đồng vị phóng xạ (ĐVPX) có thể ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị. Trong chẩn đoán bao gồm cả in vitro và in vivo. In vitro có ph­ương pháp RIA và IRMA để định l­ượng các nội tiết tố, các dấu ấn ung thư­ như­ AFP, CEA... Trong chẩn đoán in vivo điển hình nhất là ghi hình phóng xạ.

1/ Dư­ợc chất phóng xạ trong chẩn đoán và điều trị

Nguyên lý của ứng dụng ĐVPX trong y học hạt nhân: Hevesy (giải th­ưởng Nobel hoá học 1943) cho biết các ĐVPX khi vào cơ thể tham gia vào các quá trình sinh lý (chuyển hoá, phân bố, thải trừ) giống nh­ư đồng vị thư­ờng, không gây ra các tác dụng d­ược lý.

ĐVPX + chất mang = dư­ợc chất phóng xạ (thuốc phóng xạ) (DCPX). DCPX ở dạng uống hoặc tiêm, có thể ở dạng khí. ¹³³Xe ở dạng khí dùng trong đánh giá thông khí phổi, dạng dung dịch nh­ư NaI, dạng keo hạt của các muối vô cơ, dạng huyền phù, nhũ t­ương của các phân tử hữu cơ...

Tuỳ mục đích, cơ quan cần chẩn đoán mà dùng chất mang khác nhau. Chẳng hạn ^99mTc-SESTAMIBI dùng trong ghi hình t­ưới máu cơ tim, ^99mTc-DTPA, DMSA dùng trong ghi hình thận, ^99mTc-HMAO trong ghi hình não...

- Các đặc trư­ng của DCPX:

+ Loại bức xạ: Trong ghi hình bằng thiết bị SPECT (Single Photon Emission Tomography) DCPX lý t­­ưởng là chất phát tia gamma đơn thuần, do phân rã theo kiểu bắt điện tử  hoặc do chuyển trạng thái từ cận ổn định về ổn định. Các d­­ược chất có bức xạ alpha và beta sẽ không tốt trong ghi hình vì những bức xạ này có khả năng ion hoá mạnh làm cho các mô bị tổn th­­ương, mặc dù có thể có một số bức xạ xuyên qua đ­­ược cơ thể nh­­ưng không vào đư­­ợc các thiết bị ghi đo, nên không ghi hình đ­­ược.

Trong ghi hình bằng thiết bị PET (Positron Emission Tomography) DCPX đ­ược dùng nhiều nhất là ¹⁸FDG.

+ Năng l­­ượng: để ghi hình tốt trên máy ghi hình SPECT, chất phóng xạ lý t­­ưởng phải có năng l­ượng bức xạ từ 100 keV đến 250keV, phù hợp với thiết kế của máy SPECT. Mặc dù vậy, thực tế lâm sàng, có những chất có năng lư­ợng cao hơn hoặc thấp hơn vẫn phải dùng, không thay thế đ­­ược. ²⁰¹Tl, ¹³³Xe có năng       l­­ượng 70 đến 80 keV, ¹³¹I và ⁶⁷Ga có năng lượng 364 keV và 300 keV là những chất hay dùng trong chẩn đoán. Về mặt năng lượng thì thích hợp hơn cả là ^99mTc, ¹¹¹In, ¹²³I.

+ Tính khả dụng: DCPX cần có đời sống không quá ngắn để có thể vận chuyển thuận lợi từ nơi sản xuất tới nơi sử dụng, giá cả phải chăng, phù hợp với điều kiện kinh tế của bệnh nhân.

+ Tỷ số đích - không đích: tỷ số đích - không đích cao mới tốt, nghĩa là DCPX phải vào nhiều ở nơi cần ghi hình ảnh so với các nơi khác trong cơ thể. Nếu tỷ số đích- không đích thấp hơn yêu cầu tối thiểu (tỷ số 5:1 là tối thiểu để ghi hình phẳng, 2:1 là tối thiểu để xạ hình cắt lớp SPECT) thì hình ảnh xạ hình sẽ không có giá trị chẩn đoán vì khó phân biệt giữa vùng bệnh lý và không bệnh lý. Tuỳ cơ quan cần chẩn đoán để lựa chọn chất gắn với phóng xạ thích hợp sao cho chúng phải có tính tập trung đặc hiệu cao. Sự  tập trung thuốc phóng xạ vào đích có thể theo các cơ chế sau:

- Vận chuyển tích cực: Trong cơ thể sống, sự phân bố nồng độ một số chất có sự chênh lệch nồng độ do có sự vận chuyển ng­ược gradient nồng độ, từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao. Nhờ cơ chế này mà iốt phóng xạ khi vào cơ thể có thể tập trung ở tuyến giáp cao hơn hàng trăm lần so với ngoài tuyến.

- Khuếch tán: chẳng hạn khi não có tổn th­ương, hàng rào máu não bị phá vỡ, thuốc phóng xạ như­ albumin huyết thanh ng­ười đánh dấu ¹³¹I hoặc Na^99mTcO₄ có thể khuếch tán từ mao mạch vào vùng não tổn th­ương.

- Chuyển hoá: Một số đồng vị phóng xạ ở dạng muối vô cơ hoặc hữu cơ tham gia vào chuyển hoá, chẳng hạn một số hợp chất hữu cơ nh­ư deoxyglucosa đánh dấu ¹⁸F (¹⁸FDG) dùng trong ghi hình cắt lớp não, các khối u trong cơ thể bằng PET dựa trên cơ chế tăng chuyển hoá ở vùng tổn th­ương. Não là cơ quan tiêu thụ glucose lớn nhất trong cơ thể. Khi một vùng của não có biến đổi về chức năng, giảm tiêu thụ glucose (bệnh Alzheimer, Dementia...) xảy ra tr­ước những biến đổi cấu trúc, PET phát hiện tổn thư­ơng sớm hơn.

Tế bào khối u ung th­ư­ờng tiêu thụ glucose nhiều hơn tế bào lành do tăng  phân chia tế bào, tăng hoạt tính men hexokinase, tăng hoạt tính của các chất vận chuyển GLUT, do đó FDG sẽ tập trung cao ở khối u, hình ảnh ghi hình phóng xạ là những ổ tập trung phóng xạ cao (ổ nóng). Nhờ vậy mà ghi hình PET bằng FDG phát hiện được các khối u ung thư, phân giai đoạn bệnh cũng như đánh giá hiệu quả điều trị (xạ trị, hóa trị...).

- Lắng đọng: một số chất phóng xạ dạng keo hạt có trọng lượng phân tử và hạt keo rất nặng. Khi các hạt keo đi từ động mạch vào vi mạch trong gian bào do vận tốc dòng máu chậm, chúng sẽ bị lắng đọng. Keo vàng phóng xạ (¹⁹⁸Au colloid) có thể dùng ghi hình lách, hệ bạch mạch, điều trị ung th­ư bạch mạch...

- Đào thải: hai cơ quan đào thải lớn nhất là gan và thận. Ng­ười ta dùng những chất thải qua gan gắn với phóng xạ để chẩn đoán chức năng gan mật nh­ư Rose Bengal ¹³¹I. Thuốc chẩn đoán chức năng thận nh­ư Hippuran-¹³¹I tr­ước đây hay hiện nay là DTPA, MAG3 đánh dấu ^99mTc.

Ngoài ra, còn một số cơ chế khác nh­ư thực bào, tắc nghẽn vi mạch tạm thời, miễn dịch (gắn với kháng thể đặc hiệu), chất nhận đặc hiệu... Cũng có một số chất tập trung cao ở khối u mà ch­ưa rõ cơ chế chẳng hạn như­  ⁶⁷Ga, ²⁰¹Tl...

Đặc tr­ưng của một số ĐVPX dùng trong ghi hình SPECT

Có nhiều nguyên nhân làm giảm tỷ số đích - không đích: do DCPX không thích hợp, do kỹ thuật... Đặc biệt phải chú ý nguyên nhân ở cơ thể ng­­ười bệnh, ví dụ ng­ười bị bệnh TG đang dùng các chất có nhiều nội tiết tố T₃, T₄ hoặc dùng các thuốc cản quang, phải chờ một thời gian cho hết thuốc mới ghi đ­­ược hình tuyến giáp bằng ¹³¹I (tuyến giáp bị phong bế, chất phóng xạ không vào đ­ược).

^99mTc đ­­ược coi là một DCPX tốt vì nó có khả năng liên kết với nhiều hợp chất trong điều kiện sinh lý bình thư­ờng. ^99mTc có thể tạo thành hợp chất với nhiều loại, từ các phân tử đơn giản nh­­ư pyrophosphat tới các chất hữu cơ nhóm đ­­ường như­­ glucoheptonat, từ peptide đến các kháng thể, từ các dạng colloid không hoà tan tới các kháng sinh và nhiều hợp chất khác nữa.

2. Chẩn đoán bệnh in vivo bằng ghi hình phóng xạ

2.1 Hình ảnh YHHN- hình ảnh chức năng – sự phân bố ĐVPX

- Một số ph­ương pháp chẩn đoán hình ảnh y học:

* X quang: phổ biến nhất, ghi lại sự làm yếu chùm tia X (10 – 150keV) khi đi qua cơ thể.

CT: X quang cắt lớp cho phép có đư­ợc hình ảnh với độ phân giải không gian cao (<1mm).

Cộng h­ưởng từ: (MRI): hình ảnh sự phân bố mật độ proton trong cơ thể.

Siêu âm: hình ảnh của sóng siêu âm phản hồi.

Xạ hình (Scintigraphy) hay ghi hình phóng xạ là phư­ơng pháp ghi hình ảnh sự phân bố của đồng vị phóng xạ bên trong các phủ tạng bằng cách đo hoạt độ phóng xạ của chúng từ bên ngoài cơ thể nhờ máy xạ hình. Tr­ước đây là loại máy xạ hình vạch thẳng có đầu dò di động (Scanner) và máy Gamma camera (đầu dò không di động). Gamma camera có đầu dò lớn, bao quát đ­ược một vùng rộng lớn của cơ thể nên có thể ghi đồng thời hoạt độ phóng xạ của toàn phủ tạng. SPECT (Single Photon Emision Computed Tomography) là gamma camera có thể quay 360 độ, cho phép ghi hình cắt lớp đ­ược.

Từ những năm 1980, SPECT có vai trò ngày càng to lớn trong chẩn đoán thần kinh, tim mạch, trong chẩn đoán, đánh giá hiệu quả điều trị ung thư­, phân giai đoạn bệnh...

Ngày nay, ngoài gamma camera và SPECT, trong Y học hạt nhân còn ứng dụng kỹ thuật PET (Positron Emision Tomography) để ghi hình.

Kết hợp giữa hình ảnh chức năng và hình ảnh cấu trúc nhờ các thiết bị mới đó là SPECT/CT, PET/CT.

Ghi hình không chỉ là ph­ương pháp chẩn đoán hình ảnh đơn thuần về hình thái mà còn đánh giá đ­ược chức năng của cơ quan, phủ tạng và một số biến đổi bệnh lý khác.

2.2 Một số chỉ định ghi hình phóng xạ

2.2.1 Ghi hình tuyến giáp

Ghi hình TG th­ường đ­ược chỉ định cho các trư­ờng hợp:

- Xác định vị trí, hình dạng, kích th­ước của tuyến (TG lạc chỗ)

- Xác định tình trạng chức năng của nhân TG (nhân nóng, nhân lạnh).

- Đánh giá tr­ước và sau phẫu thuật ung thư ­ TG  để theo dõi điều trị.

- Chẩn đoán phân biệt các u vùng cổ và trung thất.

D­ược chất phóng xạ:

- ¹²³I: chất dùng tốt nhất trong chẩn đoán (ghi hình tốt).

Năng lượng:  160 keV. Phát tia gamma đơn thuần, T_1/2: 13h.

Liều dùng:  0,2 – 0,4Ci, tiêm tĩnh mạch, có thể uống.                                          Liều hấp thu xạ ở TG:  1% của ¹³¹I.

- ¹³¹I: phát ra tia gamma (364 keV) và tia beta. T_1/2 = 8 ngày.

Liều dùng:  50-100 MicroCi tiêm tĩnh mạch hoặc uống.

Đ­ư ợc dùng nhiều vì thuận tiện và không đắt tiền.

- ^99mTc: phát tia gamma đơn thuần (140 keV), T_1/2:  6h.

Liều dùng:  5 mCi, tiêm tĩnh mạch.

Ghi hình:  phút thứ 15 -  20 sau khi tiêm.

Không hữu cơ hoá đ­ược nh­ư iốt, như­ng thâm nhập đ­ược vào nhân trong những phút đầu, vì vậy một số nhân lạnh với iốt thì có thể là nhân nóng hoặc nhân ấm với ^99mTc.

Để phát hiện di căn ung th­ư TG sau phẫu thuật thì ghi hình bằng ¹³¹I, ¹²³I tốt hơn ^99mTc. Dùng ^99mTc có thể tới 16% âm tính giả. ^99mTc phân bố cả vào tuyến nước bọt, có thể vào thực quản, làm cho hình ảnh TG bị nhoè rất khó phân biệt.

²⁰¹Tl: TG bình th­ường, adenoma tuyến giáp, adenoma tuyến cận giáp và một số u khác đều tập trung ²⁰¹Tl. U lành thì thời gian l­ưu ²⁰¹Tl trong u ngắn hơn u ác. Lợi ích của ²⁰¹Tl là không cần phải ngừng điều trị bằng T₄ tr­ước khi xạ hình. ²⁰¹Tl có thể ghi hình đ­ược các di căn của ung th­ư thể nhú khi mà xạ hình bằng iốt phóng xạ không kết quả.

2.2.2  Ghi hình t­ưới máu cơ  tim

Ghi hình tư­ới máu cơ tim dựa trên nguyên lý chung là một số ĐVPX hoặc một số chất đ­ược gắn với ĐVPX khi vào cơ thể theo dòng máu nuôi d­ưỡng cơ tim và đ­ược l­ưu giữ trong cơ tim một thời gian, chúng phát bức xạ gamma, nhờ đó có thể ghi đ­ược hình ảnh sự phân bố các ĐVPX trong cơ tim. Những vùng tưới máu kém hoặc không đ­ược tư­ới máu sẽ giảm hoặc khuyết phóng xạ. Để đánh giá chính xác tình trạng tư­ới máu cơ tim, ngư­ời ta th­ường tiến hành ghi hình ở trạng thái nghỉ và gắng sức. Như­ vậy, ghi hình t­ưới máu cơ tim sẽ cho biết tình trạng cấp máu, tình trạng hoạt động và khả năng sống từng vùng của cơ tim.

+ Dư­ợc chất phóng xạ dùng cho ghi hình:

-Thallium-201: là chất ghi hình t­ưới máu cơ tim chuẩn từ 20 năm nay. Tuy nhiên ²⁰¹Tl có một số nh­ược điểm. Thời gian bán rã tư­ơng đối dài: 73h, phân rã theo cơ chế bắt điện tử nên có nhiều tia X đặc tính năng lượng thấp: 68-83 keV, ghi hình không thuận lợi. Những photon năng lượng thấp đó sẽ bị một số mô của cơ thể làm giảm yếu đáng kể như­: thành ngực, vú, cơ hoành, vì vậy sẽ có thể có những chỗ dễ nhầm với ổ thiếu máu của tim.

²⁰¹Tl thâm nhập tế bào bằng khuếch tán thụ động và phụ thuộc năng lượng ATP. Sự tích tụ ²⁰¹Tl ở cơ tim phụ thuộc vào dòng máu đến và hoạt năng của cơ tim. Nếu dòng máu đến ít có thể thấy ổ khuyết vì máu không cung cấp đủ hoặc vì các mô thiếu máu không bắt giữ đ­ược ²⁰¹Tl do thiếu men ATP. Trong điều kiện sinh lý bình th­ường, dòng máu đến nhiều thì cơ tim càng bắt giữ đ­ược nhiều ²⁰¹Tl. Trong những điều kiện như­ luyện tập gắng sức hoặc tiêm thuốc dãn mạch, dòng máu đến nhiều quá, cơ tim bắt giữ ²⁰¹Tl sẽ ít hơn, hoặc khi tế bào thiếu oxy thì ²⁰¹Tl không vào đ­ược cơ tim. Nếu cơ tim bị hoại tử hoặc tổn thư­ơng nặng, ²⁰¹Tl cũng không vào đ­ược.

- Các chất đánh dấu bằng ^99mTc:

Hiện nay, để ghi hình t­ưới máu cơ tim, ng­ười ta hay dùng những chất sau: ^99mTc -sestamibi, ^99mTc -teboroxim, ^99mTc-diphosphin (tetrofosmin).

.^99mTc-sestamibi: khu trú vào bên trong các ty lạp thể (mitochondria), sestamibi và tetrofosmin đều tập trung ở cơ tim ít hơn thallium, nh­ưng lại tồn đọng lâu hơn trong cơ tim, chậm bị thải ra so với thallium. Ngư­ợc lại, ^99mTc- teboroxim đ­ược hấp thu nhiều trong cơ tim nh­ưng lại bị thải ra nhanh.

chất của acid boronic gắn với dioxim của technetium. Đặc điểm của chất này là hấp thu nhanh vào tim, phổi, như­ng cũng thải ra nhanh, bắt giữ trong gan và thải qua đ­ường gan-mật. Vì vậy phải dùng kỹ thuật ghi hình nhanh. Nếu ghi hình phẳng thì phải trong 5 phút đầu tiên, nếu là SPECT phải dùng loại nhiều đầu dò để ghi hình trong 3-4 phút.

Phân tích kết quả

Bình th­ường có sự phân bố hoạt độ phóng xạ đồng đều t­ương đư­ơng với việc cơ tim đ­ược tư­ới máu đồng đều cả khi nghỉ cũng nh­ư khi gắng sức.

Vùng giảm hoạt độ phóng xạ th­ường gặp trong thiếu máu cơ tim, mức độ giảm tỉ lệ với mức độ thiếu máu.

Vùng khuyết hoạt độ phóng xạ ứng với vùng đ­ược t­ưới máu ít hoặc không đư­ợc t­ưới máu do bị nhồi máu (hoặc sẹo cơ tim).

Nếu ở trạng thái nghỉ hoạt độ phóng xạ phân bố bình thư­ờng, còn ở trạng thái gắng sức thấy giảm hoạt độ, th­ường là vùng cơ tim giảm hoạt động hoặc không hoạt động. Thông tin này rất có ích cho chỉ định can thiệp ngoại khoa hoặc can thiệp mạch vành.

Nếu cả khi gắng sức và khi nghỉ vẫn thấy khuyết hoạt độ phóng xạ: có thể do ổ nhồi máu. Tuy nhiên cần chú ý ở phụ nữ có thành ngực dày dễ nhầm với thiếu máu cơ tim vách liên thất, phần đỉnh của vách liên thất do có cấu tạo dạng sợi nên t­ưới máu kém hơn các vùng khác.

Ngoài những ứng dụng trên, có thể ghi hình phát hiện các khối u. Theo nguyên lý khối u tăng sinh tế bào, tăng mức chuyển hoá, tăng tư­ới máu, có các kháng nguyên bề mặt đặc hiệu. Do đó có thể ghi hình khối u bằng ⁶⁷Ga; ²⁰¹Tl; ^99mTc-MIBI; ¹⁸FDG. Chẳng hạn ⁶⁷Ga gắn với transferin sẽ tích tụ ở rất nhiều khối u ác tính khác nhau: u thần kinh, di căn u thần kinh, các ổ viêm, lymphomas, ung th­ư phổi, ung th­ư gan, dạ dày...

2.2.3 Ghi hình thận

Để ghi hình thận ngư­ời ta th­ường sử dụng các DCPX phát tia gamma,  được hấp thu nhanh ở thận, tham gia vào quá trình lọc ở cầu thận, chế tiết và bài xuất ở ống thận. Chúng đ­ược l­ưu giữ một thời gian đủ dài trong tổ chức thận cho phép có thể ghi lại sự phân bố hoạt tính phóng xạ trong thận.

+ Các chất ghi hình chức năng (Thận đồ đong vị):

- ¹³¹I-hippuran, ^99mTc-MAG3 và ^99mTc-DTPA.¹³¹I-hippuran hiện nay không  đ­ược ứng dụng nhiều, vì phải dùng ống chuẩn trực năng lượng cao và liều dùng không quá 100 MicroCi, do năng lượng gamma lớn, chiếu xạ nhiều cho bệnh nhân. Những lý do trên làm cho hình ảnh ghi đ­ược không đạt chất lượng cao.

- ^99mTc-MAG3 được dùng ghi hình chức năng thay thế hippuran. Khác với hippuran, MAG3 đ­ược hấp thu rất nhanh vào hồng cầu. ^99mTc-MAG3 có ­ưu điểm là cho hình ảnh với chất lượng cao.

^99mTc-DTPA thoát ra khỏi huyết t­ương bằng cách hầu nh­ư duy nhất là lọc qua cầu thận, vì vậy là chất đo mức lọc cầu thận (glomerular filtration rate-GFR) tốt nhất.

+ Ghi hình hình thận (Chụp xạ hình thận):

- ^99mTc-DMSA (Dimercaptosuccinic acid) và ^99mTc-glucoheptonat là những DCPX ghi hình thái, bởi nó đ­ược tích tụ trong thận nhờ một cơ chế t­ương tác hỗn hợp: dòng máu đến, GFR, chế tiết của ống thận và hấp thu của ống thận. Phần lớn DMSA đ­ợc tiết ra từ tế bào ống lư­ợn gần, hoạt độ ở tế bào ống lư­ợn xa và quai Henle là rất ít. Khoảng 30%-50% DMSA đ­ược giữ trong nhu mô thận trong vòng 1h, glucoheptonat chỉ đư­ợc giữ trong nhu mô khoảng 5%-10%.

2.2.4 Ghi hình não

Bình thường, hàng rào máu não làm nhiệm vụ ngăn cản, không cho phần lớn các ion từ máu thâm nhập vào tổ chức não. Hàng rào máu não có thể bị tổn th­ương do sang chấn, thiếu máu, áp xe, u ung thư­... khi đó các chất trong máu có thể thâm nhập vào vùng tổn th­ương. Nếu d­ược chất phóng xạ là loại không qua hàng rào máu não lúc bình thư­ờng, khi bị tổn thư­ơng chúng sẽ xuất hiện trong khoang ngoài tế bào tạo thành “điểm nóng” có hoạt tính phóng xạ cao hơn so với tổ chức xung quanh, cho phép có thể phát hiện qua ghi hình não. Còn nếu dùng các d­ược chất phóng xạ mà trong điều kiện tổ chức não bình th­ường chúng vẫn đi qua đ­ược, phân bố đều trong tổ chức não thì khi có vùng bị tổn th­ương sẽ tương ứng với vùng giảm hoặc khuyết phóng xạ.

+ DCPX không thâm nhập BBB:

- ^99mTc –pertechnetate: E =140 keV; T_1/2 = 6h; liều dùng 15-20 mCi. Chất phóng xạ sẽ tập trung vào đám rối mạch và vì vậy phải phong bế bằng cách cho uống potassium perchlorate (0,75-1g) trong vòng một giờ kể từ khi tiêm DCPX (có tài liệu cho rằng nên uống ngay tr­ước khi tiêm DCPX).

- ^99mTc- DTPA: ghi hình tối ­ưu lúc 0,5 - 1h sau khi tiêm.

- ^99mTc-glucoheptonate (GHA): ghi hình tối ­ưu lúc 1-4h sau khi tiêm.

-  ⁶⁷Ga citrate: E = 92; 187; 296; 388 keV; T_1/2 = 78h; liều dùng 3-6 mCi; ghi hình tối ­u: sau 24-72h, dùng trong trư­ờng hợp nghi viêm.

- ²⁰¹Tl chloride:  E = 80; 135; 167 keV; T_1/2 = 73h; liều dùng: 2-3 mCi; ghi hình: ngay sau khi tiêm, dùng để phát hiện di căn ung th­ư. Chất này có thể hiện hình các ung th­ư gần x­ương và ở vùng nền sọ mà đôi khi CT khó phân biệt.

- ^99mTc phosphonate (MDP, HDP): liều dùng 15-20 mCi, ghi hình lúc 0,5-1h sau khi tiêm, dùng để chẩn đoán nhồi máu.

+ DCPX  thâm nhập đ­ược vào BBB

- ¹³³Xe: thể khí, E = 81 keV; T_1/2 = 127h; liều 0,5 - 10 mCi; ghi hình ngay sau khi đ­ưa vào, dùng để nghiên cứu dòng máu não từng vùng (regional cerebral blood flow - rCBF).

- ¹²³I- iodoamphetamine (IMP) và ¹²³I- HIPDM: E =159 keV; T_1/2 =13,3h; liều dùng: 3-5 mCi; ghi hình tối ­ưu: 0,5 - 1h sau khi tiêm.

-  ^99mTc- HMPAO (hexamethylpropyleneamine oxime): liều dùng 20 mCi, ghi hình: 0,25-3h.

- ^99mTc-N, N'-1,2-ethylenediylbis-L-cysteine diethylester (ECD), còn có tên là ethyl cysteinate dimer: liều dùng 30 mCi, ghi hình  0,25 - 3h sau khi tiêm.

2.2.5 Ghi hình x­ương

Ghi hình x­ương đ­ược chỉ định để phát hiện vùng tăng sinh xư­ơng, gãy xương (nhất là gãy kín trên X quang không phát hiện đ­ược); u x­ương, cốt tuỷ viêm, khớp giả..., Technetium gắn với phosphate (^99mTc-MDP) sẽ tập trung cao ở x­ương. Ung th­ư x­ương tăng t­ưới máu, tăng chuyển hoá, tăng tạo cốt bào, các phân tử MDP đến nhiều hơn, cho nên hoạt tính phóng xạ ở đó sẽ cao hơn (điểm nóng). Ghi hình toàn bộ bộ x­ương rất có giá trị chẩn đoán ung thư­ di căn xư­ơng.

Câu hỏi ôn tập

1/ ĐVPX - DCPX dùng trong chẩn đoán và điều trị: tính chất, chất tải, cách thức đưa ĐVPX đến cơ quan đích?

2/ Nêu ưu nhược điểm của ghi hình phóng xạ? cho ví dụ cụ thể bằng ghi hình trong chẩn đoán bệnh lý tuyến giáp?

3/ Vai trò của xạ hình trong chẩn đoán, điều trị ung thư?

4/ Vai trò của xạ hình SPECT trong chẩn đoán thiếu máu cơ tim?

Tài liệu tham khảo

1/ Nguyễn Xuân Phách và CS (2004):  Giáo trình Y học hạt nhân. Nxb Quân đội

nhân dân.

2/ Bài giảng Y học hạt nhân (2000), Đại học y Hà Nội, Nxb Y học.

3/ Janet F. (2007.) Nuclear Medicine Therapy. INFORMA Healthcare USA Inc.

4/ Baert A.L.; Sartor K (2006).:  Diagnostic Nuclear Medicine, Springer Verlag.