Vào hồi 14 giờ ngày 13/06/2024, các bác sĩ Trung tâm Nội Hô hấp đã phối hợp với các Bác sĩ Khoa Hồi sức Nội, Trung tâm Hồi sức cấp cứu và chống độc, Bệnh viện quân y 103 đã cấp cứu thành công một trường hợp ho máu rất nặng (ho ra máu sét đánh) do lao phổi đa kháng thuốc.
Bệnh nhân H.M.T, nam, 41 tuổi, đã được chẩn đoán Lao phổitrái, lao mới, đang điều trị thuốc chống lao tháng thứ 6, với nhiều bệnh kết hợp gồm gút mạn tính, đái tháo đường týp 2. Tuy nhiên, việc tuân thủ điều trị của bệnh nhân không tốt, có lúc bệnh nhân quên không uống thuốc. Khoảng 13 giờ 00 ngày 13/06/2024, bệnh nhân đang làm việc đột ngột ho ra máuđỏ tươi số lượng lớn, kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, và nhanh chóng rơi vào tình trạng mất ý thức sau vài phút. Bệnh nhân nhanh chóng được đưa vào Khoa Cấp cứu, Bệnh viện quân y103 trong tình trạng hôn mê, trụy tim mạch, suy hô hấp cấp. Bệnh nhân được cấp cứu tối khẩn cấp: khai thông đường thở, đặt ống nội khí quản, bóp bóng và sử dụng thuốc vận mạch vàchuyển ngay lên Khoa Hồi sức nội để tiếp tục điều trị chuyên sâu. Tình trạng chảy máu trong đường thở của bệnh nhân vẫn tiếp diễn, máu đỏ tươi được hút ra qua ống nội khí quản, bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch. Chụp Xquang và cắt lớp vi tính ngực cấp cứu thấy hình ảnh tổn thương gần toàn bộ phổi trái lan tràn phổi phải, phá huỷ nhiều hang, nhiều tổn thương xơ gây biến dạng lồng ngực trái kèm giãn phế quản (Hình 1).
Bệnh nhân đã được hội chẩn cấp cứu đa chuyên khoa (Khoa Hồi sức nội, Trung tâm Nội hô hấp) và được chỉ định gây tắc động mạch phế quản cấp cứu. Kíp kỹ thuật của Trung tâm Nội hô hấp gồm TS. Đào Ngọc Bằng, ThS. Nguyễn Thanh Tùng, ThS. Bạch Quốc Tuấn và ĐD. Trần Hoài Nam phối hợp với Khoa Xquang can thiệp đã thực hiện kỹ thuật gây tắc động mạch phế quản cấp cứu. Kết quả chụp mạch phát hiện bệnh nhân có 3 nhánh của mạch phế quản bên trái có giãn cuống, thân xoắn vặn và ngoại vi tăng sinh. Đặc biệt, nhánh động mạch phế quản trái lớn nhất đang tiếp tục chảy máu (Hình 2, Ảnh 1, 2, 3). Bệnh nhân được gây tắc các động mạch phế quản bệnh lý bằng Spongel phối hợp với PVC thành công, không có tai biến, biến chứng trong và sau kỹ thuật.
Sau kỹ thuật, bệnh nhân không còn máu chảy qua ống nội khí quản. Đến 16 giờ 00 cùng ngày, tình trạng hô hấp cải thiện, huyết động ổn định không phải sử dụng vận mạch. Bệnh nhân tiếp tục được chăm sóc tích cực tại Khoa Hồi sức nội và rút ống nội khí quản sau 1 ngày. Sau đó, bệnh nhân được chuyển về Trung tâm Nội hô hấp, Bệnh viện Quân y 103, tiếp tục được điều trị chuyên khoa. Sau đó bệnh nhân được chẩn đoán xác định lao phổi đa kháng thuốc chống lao và điều trị theo phác đồ điều trị lao phổi đa kháng thuốc của Bộ Y tế. Bệnh nhân diễn biến tốt sau điều trị 2 tuần và được ra viện điều trị ngoại trú và quản lý theo Chương trình chống lao Quốc gia tại Bệnh viện Quân y 103 trong niềm vui của bệnh nhân và các bác sỹ.
Ho ra máu rất nặng là một cấp cứu hô hấp có nguy cơ tử vong rất cao (gần như 100%) do tình trạng tắc nghẽn đường thở cấp tính, dẫn đến suy hô hấp cấp. Việc khởi động hệ thống cấp cứu tối khẩn cấp, kết hợp với sự phối hợp của đa chuyên khoa, đặc biệt là chỉ định và thực hiện kỹ thuật gây tắc động mạch phế quản cấp cứu có ý nghĩa rất quan trọng trong thành công khi cấp cứu ho ra máu nặng và rất nặng.
BS Trần Văn Danh, TS Đào Ngọc Bằng
Trung tâm Nội hô hấp, Bệnh viện Quân y 103
