1. Ung thư đầu cổ là gì?
Ung thư đầu cổ là nhóm bệnh ung thư phát triển tại vùng đầu và cổ, bao gồm các cơ quan như: khoang miệng, vòm họng, miệng hầu, hạ họng, thanh quản, họng mũi, xoang, tuyến nước bọt, tuyến giáp và hạch cổ chưa rõ nguyên phát. Khoảng 90% trường hợp ung thư đầu cổ thuộc loại ung thư biểu mô tế bào vảy.
Do vùng đầu cổ chứa nhiều cơ quan quan trọng và có cấu trúc phức tạp trong một diện tích nhỏ, nên bất kỳ tổn thương nào tại đây cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng sinh lý, phát âm, giao tiếp và chất lượng sống của người bệnh.
2. Các yếu tố nguy cơ gây ung thư đầu cổ
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư đầu cổ gồm:
• Thói quen xấu: Sử dụng rượu bia, thuốc lá hoặc thuốc lào là nguyên nhân phổ biến nhất.
• Nhiễm virus: Virus HPV (đặc biệt là tuýp 16) và virus Epstein-Barr (EBV).
• Tiếp xúc hóa chất độc hại: Amiăng, thuốc trừ sâu, bụi gỗ, khói sơn,…
• Phơi nhiễm bức xạ hoặc tiền sử xạ trị điều trị bệnh khác.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Ăn nhiều muối hoặc thực phẩm muối lên men.
• Di truyền và yếu tố chủng tộc: Một số đột biến gen, đặc biệt ở người châu Á.
• Vệ sinh răng miệng kém và nhiễm trùng mạn tính vùng miệng.
3. Triệu chứng của ung thư đầu cổ
Triệu chứng ban đầu của ung thư đầu cổ thường dễ nhầm lẫn với cảm lạnh hoặc viêm họng thông thường. Một số biểu hiện điển hình gồm:
• Đau đầu, đau họng kéo dài, khàn tiếng, thay đổi giọng nói, khó nuốt hoặc nhai.
• Loét miệng không lành, đau tai, nghẹt mũi, chảy máu cam, đờm lẫn máu.
• Xuất hiện khối u hoặc sưng ở cổ, góc hàm hoặc miệng.
• Các mảng trắng hoặc đỏ bất thường trong miệng hoặc trên lưỡi.
4. Chẩn đoán ung thư đầu cổ
Việc chẩn đoán dựa trên kết hợp giữa:
• Khai thác tiền sử bệnh cá nhân và gia đình.
• Triệu chứng cơ năng như sưng đau tại vị trí khối u, tại hạch cổ, thay đổi giọng nói, khàn tiếng,
• Khám thực thể: kiểm tra vùng hầu họng, tai mũi họng, cổ,...
• Các xét nghiệm cận lâm sàng như:
o Nội soi thanh quản, hạ họng, vòm miệng.
o Chụp MRI, CT scan, PET/CT.
o Sinh thiết mô nghi ngờ.
o Xét nghiệm máu và sinh hóa.
5. Các phương pháp điều trị ung thư đầu cổ
Tùy vào giai đoạn bệnh và vị trí khối u, bệnh nhân có thể được chỉ định một hoặc phối hợp đa mô thức với các phương pháp sau:
5.1. Phẫu thuật
Loại bỏ khối u nguyên phát, hạch di căn. Có thể bao gồm sinh thiết, tạo hình sau phẫu thuật cắt bỏ tổn thương.
5.2. Xạ trị
Là phương pháp điều trị quan trọng, đặc biệt trong ung thư đầu mặt cổ. Các kỹ thuật xạ trị, gồm:
• 3D-CRT (xạ trị theo hình thái khối u ): cho phép chiếu xạ theo định hình khối u.
• IMRT (xạ trị điều biến liều): cho phép phân bố liều chính xác, giảm ảnh hưởng lên mô lành, đặc biệt vùng thân não, tủy sống, tuyến nước bọt, thính giác...
IMRT hiện là tiêu chuẩn vàng trong xạ trị ung thư đầu cổ, với các hệ thống hiện đại như RapidArc (Varian) và VMAT (Elekta).
5.3. Hóa trị
Sử dụng các thuốc như Cisplatin, Carboplatin, Paclitaxel, 5-FU... qua đường tĩnh mạch. Hóa trị có thể kết hợp với xạ trị để tăng hiệu quả điều trị.
5.4. Liệu pháp nhắm trúng đích
Sử dụng thuốc nhắm vào các phân tử đặc hiệu trên tế bào ung thư, điển hình là thuốc kháng EGFR (ví dụ cetuximab). Được chỉ định ở cả giai đoạn tại chỗ và di căn.
5.5. Liệu pháp miễn dịch
Thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch như PD-1, PD-L1 giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả hơn.
6. Vai trò của chăm sóc hỗ trợ
Ngoài điều trị đặc hiệu, người bệnh cần được chăm sóc toàn diện:
• Bỏ thuốc lá, rượu bia.
• Vệ sinh răng miệng đúng cách.
• Duy trì chế độ ăn uống đủ dinh dưỡng, dễ tiêu.
• Tái khám và tuân thủ đúng phác đồ điều trị.
Kết luận
Ung thư đầu cổ là một trong những loại ung thư phổ biến, điều trị khó, tiên lượng dè dặt, nhưng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp. Việc nâng cao nhận thức về các dấu hiệu cảnh báo sớm và chủ động khám sức khỏe định kỳ là yếu tố then chốt giúp tăng tỷ lệ sống và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
7. Thăm khám tại Bệnh viện Quân y 103
Bệnh viện Quân y 103 là một trong những cơ sở y tế tuyến trung ương hàng đầu trong lĩnh vực khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý ung thư, trong đó có ung thư đầu cổ. Tại đây, người bệnh sẽ được tiếp cận với quy trình thăm khám toàn diện, chuyên sâu, hiện đại và hiệu quả, bao gồm:
Quy trình thăm khám chuyên sâu
• Khám lâm sàng với bác sĩ chuyên gia chuyên khoa ung bướu, tai mũi họng.
• Nội soi tai mũi họng, thanh quản bằng hệ thống ống mềm hoặc ống cứng có camera, giúp phát hiện tổn thương nhỏ nhất.
• Chẩn đoán hình ảnh: CT scanner, MRI, PET/CT hiện đại, hỗ trợ đánh giá mức độ lan rộng của khối u.
• Sinh thiết: phân tích mô học nhằm xác định chính xác loại tế bào ung thư.
• Xét nghiệm tầm soát virus HPV, EBV nếu nghi ngờ liên quan đến yếu tố nguy cơ.
Phác đồ điều trị cá thể hóa
Bệnh viện Quân y 103 áp dụng các phác đồ điều trị chuẩn quốc gia và quốc tế, phối hợp đa chuyên khoa (Ung bướu - Ngoại khoa - Xạ trị - Hóa trị - Tai Mũi Họng - Dinh dưỡng - Phục hồi chức năng), nhằm đem lại hiệu quả điều trị tối ưu cho từng người bệnh.
Các kỹ thuật điều trị hiện có bao gồm:
• Phẫu thuật ung thư đầu cổ: thực hiện bởi đội ngũ phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm.
• Xạ trị IMRT sử dụng máy gia tốc tuyến tính hiện đại.
• Hóa trị và miễn dịch trị liệu: với các thuốc thế hệ mới, tuân thủ đúng phác đồ quốc tế.
• Chăm sóc hỗ trợ, phục hồi chức năng sau điều trị: giúp người bệnh sớm trở lại cuộc sống bình thường.
Nếu bạn hoặc người thân có những triệu chứng nghi ngờ ung thư đầu cổ, hãy đến Bệnh viện Quân y 103 để được khám và tư vấn sớm. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp tăng tỷ lệ kiểm soát bệnh, giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Địa chỉ thăm khám
Trung tâm Ung bướu - Bệnh viện Quân y 103
Số 261 Phùng Hưng, P. Hà Đông, TP. Hà Nội
