Dù không phải là người chỉ huy trên trận mạc nhưng không biết bao nhiêu lần ông và đồng nghiệp đã phải căng thẳng chiến đấu giành giật lại sự sống cho bao người bệnh trong những thời khắc ngàn cân treo sợi tóc. Đó là Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An, “Tư lệnh” ghép đa tạng đầu tiên tại Việt Nam, người đã có rất nhiều đóng góp trong lĩnh vực ghép tạng của Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y. Một kỷ niệm sâu sắc và không thể quên trong cuộc đời làm bác sĩ cứu người của ông đó chính là một ca mổ đặc biệt do ông chủ trì và đảm nhận vị trí “Tư lệnh” của ca mổ ghép đa tạng (tuỵ-thận) đầu tiên tại Việt Nam.
Chia sẻ kỷ niệm về ca mổ đặc biệt này, Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An nhớ lại: “Tháng 3/2014, chúng tôi nhận được tin có nguồn tạng hiến từ một người tử vong đột ngột do tai nạn giao thông đang ở Khoa Cấp cứu của Bệnh viện Quân y 103. Đối tượng được ghép tạng là Đại úy QNCN Phạm Thái H., công tác tại BCHQS một tỉnh miền núi phía Bắc. Người bệnh này bị đái tháo đường biến chứng nặng, dẫn đến suy thận độ 2, không kiểm soát được đường huyết, thường xuyên ngất xỉu… và nhiều lần phải nhập viện điều trị nội trú. Bệnh viện đứng trước hai lựa chọn: Một là mời chuyên gia nước ngoài sang Việt Nam để thực hiện ca ghép tạng; hai là trực tiếp đội ngũ y, bác sĩ của Bệnh viện Quân y 103 sẽ tự thực hiện”.
Ông cho biết, cả hai phương án đều là những lựa chọn hết sức khó khăn, vì ở thời điểm ấy, Việt Nam chưa thể chủ động được nguồn tạng. Do đó, nếu thực hiện theo phương án 1 thì sẽ lỡ thời cơ, nguồn tạng sẽ không thể dùng được nữa, do thời gian chờ đợi quá lâu và người bệnh cũng mất đi cơ hội ngàn vàng. Thế nhưng nếu không có chuyên gia nước ngoài theo kế hoạch thì khi tiến hành ca ghép chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn và mạo hiểm, bởi việc ghép đồng thời hai tạng tụy-thận trên một người rất phức tạp và khi đó chưa có bệnh viện nào ở Việt Nam thực hiện. Đứng trước tình thế cam go ấy, Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An, thời điểm đó đang là Giám đốc Bệnh viện Quân y 103 đã đưa ra quyết định rất táo bạo: Thực hiện ca mổ theo phương án 2, tức là đội ngũ y, bác sĩ của Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y sẽ tự thực hiện ca ghép tụy-thận này.
Trong phòng cấp cứu của Bệnh viện, Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An nói với đồng nghiệp: “Bệnh viện chúng ta đã có hơn 20 năm xây dựng và phát triển lĩnh vực ghép tạng, từ ca ghép thận đầu tiên vào năm 1992. Với kiến thức đã học được từ các trung tâm ghép tạng ở nước ngoài và Bệnh viện cũng đã tổ chức ghép thử nghiệm đa tạng 50 ca trên động vật từ trước đó, nên ca ghép này nhất định sẽ thành công. Chính tay tôi sẽ thực hiện và chịu trách nhiệm về ca phẫu thuật này”.
Kết quả, ca phẫu thuật đã chứng thực cho quyết tâm, sự nỗ lực không ngừng của tập thể Bệnh viện Quân y 103 và Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An. Ca mổ đã thành công trên cả mong đợi. Khi hoàn thành những đường khâu đóng ổ bụng cuối cùng, theo dõi thấy rõ sự tiến bộ về chỉ số sinh tồn của bệnh nhân, cả kíp phẫu thuật vỡ òa trong niềm hạnh phúc. Thành công của ca ghép đa tạng (tụy-thận) còn minh chứng cho chặng đường phấn đấu xây dựng, phát triển Bệnh viện Quân y 103 ngày càng hiện đại, tiên tiến, với sự đóng góp to lớn của Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An.
Đại úy QNCN Phạm Thái H. người bệnh được Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An và kíp mổ thực hiện thành công sau hơn 10 năm ghép tuỵ-thận (ảnh chụp tháng 10/2024)
Hơn 30 năm kể từ ca ghép thận trên người đầu tiên vào năm 1992, ghép gan đầu tiên năm 2004, ghép tim đầu tiên năm 2010, ghép tụy-thận đầu tiên từ người cho chết não năm 2014, ghép phổi đầu tiên từ người cho sống năm 2017... Đặc biệt, ngày 27/11/2024, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y thực hiện thành công lấy 7 mô, tạng (tim, gan, phổi, 2 thận và 2 giác mạc) từ người hiến chết và là lần thứ 4 Bệnh viện Quân y 103 thực hiện thành công lấy nhiều mô, tạng từ người hiến chết não để ghép cho nhiều người bệnh.
Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An được vinh danh
tại Hội nghị Khoa học Ghép tạng toàn quốc lần thứ IX ngày 12/10/2024
Hội nghị Khoa học ghép tạng toàn quốc lần thứ IX
với chủ đề “Ghép tạng Việt Nam: Hội nhập và phát triển” ngày 7-12/10/2024
Mỗi năm, Bệnh viện Quân y 103 thực hiện khoảng 200 cặp ghép thận, theo dõi ngoại trú sau ghép cho hơn 1.200 trường hợp. Đến nay, Bệnh viện Quân y 103 đã thực hiện thành công hơn 1.600 ca ghép thận, trở thành một trong các đơn vị đi đầu trong lĩnh vực ghép thận tại Việt Nam. Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y đã hỗ trợ, giúp đỡ Bệnh viện Trung ương Quân đội 103/Lào thực hiện thành công 15 trường hợp ghép thận, góp phần đưa Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào vào bản đồ các quốc gia ghép tạng thành công trên thế giới. Thật là một bề dày thành công đáng tự hào trong nước, trong khu vực và trên thế giới.
Trong thời gian đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo của Bệnh viện Quân y 103, Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An đều đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng Bệnh viện có nền tảng cơ sở vật chất sao cho xứng tầm nhiệm vụ. Ông nhiều lần đề xuất và nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo Bộ Quốc phòng và Học viện Quân y cho phép Bệnh viện tạo nguồn để chủ động mua sắm trang thiết bị, xây mới, sửa chữa phòng bệnh, nhà ở. Dưới bàn tay gây dựng của tập thể lãnh đạo Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y và sự đóng góp của Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An, Bệnh viện Quân y 103 từng bước đổi mới, khang trang, có đủ các trang thiết bị, máy móc đáp ứng yêu cầu tự chủ ở tất cả các khâu, từ tuyển chọn nguồn tạng, điều trị trước ghép, đến quản lý điều trị sau ghép...
Dù đã nghỉ hưu gần 10 năm nhưng Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y vẫn luôn được nhiều người biết đến với tư cách là một bác sĩ hàng đầu trong ngành phẫu thuật ghép tạng ở nước ta.
Ngày 06/12/2024 ông đã được vinh danh và nhận giải thưởng trong lễ tổng kết và trao giải thưởng Cuộc thi viết "Những tấm gương bình dị mà cao quý" với chủ đề "Dấu ấn bộ đội thời bình" do Báo Quân đội nhân dân tổ chức với bài viết “Tư lệnh” ghép đa tạng đầu tiên tại Việt Nam - Hoàng Mạnh An của tác giả Trần Anh Minh.
Quang cảnh Lễ tổng kết, trao giải cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý”
lần thứ 15(2023-2024) với chủ đề “Dấu ấn bộ đội thời bình”
Tác giả đạt giải Khuyến khích với tác phẩm “Tư lệnh” ghép đa tạng đầu tiên
tại Việt Nam - Hoàng Mạnh An
Đại tá, TS Trần Tấn Cường, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103
tặng hoa chúc mừng Thiếu tướng PGS.TS Hoàng Mạnh An, nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 103
tại buổi Lễ tổng kết, trao giải cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý”
lần thứ 15(2023-2024) với chủ đề “Dấu ấn bộ đội thời bình”
Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An-Người từng được Đảng, Nhà nước, Quân đội tặng nhiều phần thưởng cao quý (Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Lao động hạng Nhì, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, của Bộ Quốc phòng...).
Xin được cảm ơn ông - Thiếu tướng, bác sĩ Hoàng Mạnh An - một "Lương y kiêm từ mẫu" - một người thầy tận tâm, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ trẻ trưởng thành. Trong những lứa học trò của ông, rất nhiều người đã trở thành cán bộ cấp cao của Quân đội, bác sĩ đầu ngành của cả nước. Đến nay, ngay cả khi đã nghỉ hưu, trên cương vị Phó Chủ tịch Hội Ghép tạng Việt Nam, Thiếu tướng, PGS.TS. Hoàng Mạnh An vẫn thường xuyên đi nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước theo lời mời của các trung tâm y tế, các bệnh viện để truyền thụ kiến thức về ngành phẫu thuật ghép tạng nói riêng, ngành y nói chung.
Với ý chí, nghị lực của một người lính, đặc biệt là khi chứng kiến đồng chí, đồng đội của mình hằng ngày, hằng giờ phải chịu đau đớn vì thương tật, trái tim ông như thắt lại. Điều ấy khiến ngọn lửa quyết tâm gắn bó với nghề y, phục vụ cứu chữa đồng đội trong ông bừng cháy hơn bao giờ hết. Và cái duyên với nghề y cũng chính thức bắt đầu từ đó và gắn chặt với ông đến tận bây giờ.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH TẠI BUỔI LỄ TỔNG KẾT VÀ TRAO GIẢI THƯỞNG
CUỘC THI VIẾT "NHỮNG TẤM GƯƠNG BÌNH DỊ MÀ CAO QUÝ"
VỚI CHỦ ĐỀ "DẤU ẤN BỘ ĐỘI THỜI BÌNH"
TS.BS. Ngô Quý Lâm, Chủ nhiệm Chính trị Bệnh viện Quân y 103
BỆNH VIỆN QUÂN Y 103: Chuyên nghiệp- Hiệu quả - An toàn - Hợp tác
