Xét nghiệm là một thành phần thiết yếu trong công tác chẩn đoán, điều trị và chăm sóc sức khỏe người bệnh. Hiện nay, cơ sở hạ tầng phòng xét nghiệm (PXN) và chất lượng xét nghiệm đang là mối quan tâm lớn của cả thầy thuốc và người bệnh. Các PXN cho những kết quả khác nhau với cùng một mẫu của cùng người bệnh dẫn đến tình trạng người bệnh từ cơ sở này sang cơ sở khác phải làm lại XN nhiều lần gây phiền phức, tốn kém cho người bệnh và lãng phí cho cả xã hội, các bác sĩ điều trị không tin tưởng vào kết quả XN. Vì vậy, nhu cầu cấp thiết của ngành y tế và cũng là yêu cầu của cả xã hội cần có những tiêu chuẩn chung để đánh giá chất lượng của xét nghiệm. Việc qui định các PXN phải tham gia một chương trình kiểm soát chất lượng và tiến tới được công nhận theo tiêu chuẩn quốc tế (ISO) là một công cụ có giá trị cho các tổ chức và cá nhân sử dụng để đánh giá năng lực và chất lượng dịch vụ của các phòng xét nghiệm.
Việt Nam và các nước đang phát triển được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo áp dụng chương trình SLMTA (Nâng cao năng lực quản lý chất lượng phòng xét nghiệm hướng tới ISO) để từng bước thiết lập chất lượng và năng lực các phòng xét nghiệm trong lĩnh vực y tế dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia. Các PXN tham gia chương trình SLMTA sẽ được đánh giá lần đầu để biết thực trạng của mình, sau đó được tập huấn và hướng dẫn cách thức quản lý chất lượng PXN bởi các chuyên gia của CDC (Hoa Kỳ), sau một năm sẽ được đánh giá lại lần 2 để xếp hạng năng lực. Sau khi được đánh giá xếp hạng, các PXN tiếp tục hoàn thiện để tiến tới ISO tùy thuộc vào điều kiện của từng cơ sở y tế. Các phòng xét nghiệm tham gia chương trình SLMTA sẽ được đánh giá theo một bộ công cụ thống nhất để đảm bảo rằng, sự toàn vẹn của hệ thống quản lý chất lượng được duy trì, công tác xét nghiệm được tuân thủ đúng, trách nhiệm được phân công rõ ràng và cải tiến liên tục. Sau đánh giá, các phòng xét nghiệm sẽ được xếp hạng năng lực, chất lượng theo 5 cấp độ (từ 1٭ đến 5٭ ).
Bộ môn Khoa Vi sinh y học là đơn vị tiên phong trong khối Cận lâm sàng của Bệnh viện Quân y 103 và cũng là đơn vị đầu tiên trong các bệnh viện quân đội tham gia chương trình SLMTA do Bộ Y tế phối hợp với cơ quan CDC (Hoa Kỳ) tổ chức. Trong lần đánh giá đầu tiên, Bộ môn Khoa Vi sinh cùng với 14 khoa phòng xét nghiệm trong toàn quốc được lựa chọn đánh giá, kết quả cho thấy chưa có PXN nào đạt 1٭ trong bảng xếp hạng SLMTA. Điều này phản ánh thực trạng năng lực các PXN trong hệ thống y tế của cả nước nói chung. Sau hơn một năm tích cực chuẩn bị về nhân lực chuyên môn với nhiều cán bộ, kỹ thuật viên được cử đi đào tạo chuyên sâu và tập huấn tại chức về quản lý chất lượng xét nghiệm, xây dựng các qui trình chuẩn (SOPs), tham gia ngoại kiểm, hoàn thiện hồ sơ, sổ sách dưới dự hướng dẫn của các chuyên gia cùng với sự hỗ trợ của bệnh viện về cơ sở hạ tầng và bổ sung trang thiết bị, ngày 3 - 4/9/2015 Bộ môn Khoa Vi sinh đã được đoàn đánh giá của CDC và Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ y tế đánh giá năng lực quản lý chất lượng xét nghiệm lần 2. Kết quả đánh giá cho thấy PXN của Bộ môn Khoa Vi sinh đã đạt chuẩn 3٭ theo bảng xếp hạng của chương trình SLMTA.
Đây cũng là kết quả của sự nỗ lực phấn đấu của tập thể cán bộ, giảng viên, nhân viên Bộ môn Khoa Vi sinh và quyết tâm của Ban lãnh đạo Bệnh viện quân y 103 trên con đường tiến tới chuẩn hóa hệ thống xét nghiệm. Với kết quả này, Bệnh viện quân y 103 là đơn vị đầu tiên trong hệ thống các bệnh viện quân đội có phòng xét nghiệm đạt chuẩn 3٭ theo bảng xếp hạng SLMTA.
Tác giả: Đại tá.PGS.TS Nguyễn Thái Sơn,
Chủ nhiệm Bộ môn – Khoa Vi sinh vật, Bệnh viện Quân y 103
