Ngày 3.10.2012, Hội đồng cấp nhà nước đã tiến hành nghiệm thu đề tài độc lập cấp nhà nước theo nghị định thư hợp tác giữa Việt nam và Nhật bản “Hợp tác nghiên cứu qui trình sản xuất một số chế phẩm sinh học từ tế bào gốc màng ối người” do Tiến sỹ - Bác sỹ Phạm Văn Trân - Chủ nhiệm bộ môn – khoa Hóa sinh, Học viện quân y làm chủ nhiệm.
Tế bào gốc là những tế bào chưa biệt hoá nhưng có khả năng trở thành các tế bào chuyên biệt và có chức năng mới tương ứng. Khả năng biệt hóa thành các tế bào chức năng khác nhau đã mở ra triển vọng dùng tế bào gốc để tái tạo lại các mô, nghiên cứu phát triển thuốc cũng như ứng dụng vào điều trị trên lâm sàng. Tiềm năng ứng dụng quan trọng nhất của tế bào gốc là trị liệu tế bào gốc (stem cell therapy). Từ tế bào gốc có thể tạo ra các loại tế bào mới, mô mới để bổ sung hoặc thay thế cho các tế bào và mô cơ quan bị tổn thương hay mất chức năng. Cho tới nay biện pháp hữu hiệu nhất để điều trị những trường hợp này là ghép mô, cơ quan - nhưng nhu cầu ghép mô và tạng lại cao hơn rất nhiều so với nguồn cung cấp. Từ một loại tế bào gốc có thể biệt hoá thành nhiều loại tế bào chuyên biệt để điều trị cho các bệnh có thoái hoá hoặc chấn thương mất tế bào như các bệnh Alzheimer, chấn thương tuỷ sống, đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, tiểu đường tuỵ và các tổn thương mô do bệnh tiểu đường bỏng và nhiều bệnh khác. Tuy nhiên nguồn tế bào gốc có khó khăn về số lượng và qui trình thu thập tế bào.
Màng ối là một sản phẩm thường bỏ đi trong quá trình sinh nở là một nguồn cung cấp tế bào gốc lý tưởng. Sử dụng tế bào gốc màng ối không gặp phải những vấn đề về đạo đức, xã hội. Các tế bào gốc phân lập từ màng ối có tính sinh miễn dịch thấp, không có khả năng ung thư hóa và có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau. Từ tháng 1 năm 2010, nhóm nghiên cứu của trung tâm nghiên cứu y sinh dược học – Học viện quân y do tiến sỹ Phạm Văn Trân làm chủ nhiệm đề tài đã hợp tác với trường đại học Toyama – Nhật bản nghiên cứu đề tài “Hợp tác nghiên cứu qui trình sản xuất một số chế phẩm sinh học từ tế bào gốc màng ối người” với các mục tiêu sau:
- Xây dựng qui trình phân lập, nuôi cấy và bảo quản tế bào gốc từ màng ối người.
- Nghiên cứu biệt hóa tế bào gốc màng ối người thành tế bào biểu bì da và tế bào beta tụy đảo.
- Xây dựng quy trình kỹ thuật chế tạo một số chế phẩm sinh học từ màng ối người: tế bào gốc màng ối và tấm tế bào gốc màng ối.
- Nghiên cứu điều trị trên động vật thực nghiệm và đánh giá hiệu quả của chế phẩm sinh học từ tế bào gốc màng ối trong điều trị bỏng da.
Sau hơn hai năm nghiên cứu đề tài đã thực hiện thành công đầy đủ các mục tiêu đề ra. Ngoài hệ thống các báo cáo, sản phẩm nghiên cứu của đề tài còn bao gồm: 30 mẫu tế bào gốc màng ối đông lạnh, 30 mẫu tấm màng ối đông khô, 8 bài báo đăng trên các tạp chí chuyên ngành, 3 báo cáo khoa học tại các hội thảo khoa học trong nước và quốc tế, góp phần đào tạo 2 tiến sỹ và 2 thạc sỹ.
Hội đồng đánh giá, đề tài đã hoàn thành mục tiêu, nội dung nghiên cứu theo đúng hợp đồng đã ký kết với Bộ KH&CN; phương pháp nghiên cứu phù hợp, số liệu tin cậy, có nhiều đóng góp cho khoa học và thực tiễn.
