Hiện nay,nhu cầu để chẩn đoán sớm và đánh giá hiệu quả điều trị ung thư ngày càng tăng. Các xét nghiệm dựa trên cơ sở của nguyên lý miễn dịch đang ngày càng trở nên ưu việt và phổ biến. Trong những năm gần đây, khoa sinh hoá bệnh viện quân y 103 có triển khai một số xét nghiệm mới đê chẩn đoán sớm và theo dõi điều trị một số bệnh lý ung thư phổi. Đó là các xét nghiệm: Cyfra 21-1, Pro-GRP và SCC.
Các xét nghiệm đều được thực hiện trên hệ thống xét nghiệm miễn dịch tự động Architect i2000 của hãng Abbott (Mỹ). Đây là những xét nghiệm miễn dịch vi hạt hoá phát quang (CMIA). Cách thức thực hiện đơn giản và cho kết quả nhanh chóng. Chỉ cần lấy máu tĩnh mạch ngoại vi để thực hiện xét nghiệm.
Architect Cyfra 21-1 là xét nghiệm miễn dịch xác định nồng độ các mảnh cytokeratin 19 trong huyết thanh. Xét nghiệm dựa trên hai kháng thể đơn dòng ( BM 19.21 và KS 19.1) đặc hiệu cho cytokeratin 19. Nồng độ mảnh cytokeratin 19 tăng trong huyết thanh bệnh nhân bị ung thư phổi và các loại ung thư khác ( ví dụ, ung thư bàng quang). Cyfra 21-1 tăng cao ở các bệnh nhân ung thư phổi, đặc biệt ung thư phổi không phải tế bào nhỏ. Nồng độ Cyfra 21-1 cao nhất ở bệnh nhân ung thư tế bào vảy và tương quan vớí giai đoạn bệnh chứng tỏ Cyfra 21-1 là công cụ hỗ trợ cho chẩn đoán mô học và theo dõi đáp ứng ung thư, tiên lượng sống trong quá trình điều trị ung thư phổi.
GRP là một peptide giải phóng gastrin ( Gastrin - releasing - peptide) được sản xuất thường xuyên bởi tế bào ung thư biểu mô phổi tế bào nhỏ ( SCLC). Đo nồng độ GRP trong máu được xem là một marker ung thư biểu mô phổi tế bào nhỏ nhưng không thực hiện được do GRP rất không ổn định. Vì vậy, xét nghiệm ProGRP được ra đời và phát triển. Các nghiên cứu báo cáo ghi nhận nồng độ của ProGRP cao thấy ở nhiều loại khối u có nguồn gốc từ thần kinh nội tiết, kể cả ung thư tế bào nhỏ, ung thư hạch, ung thư phổi tế bào lớn chưa biệt hoá với thần kinh nội tiết, ung thư tuyến giáp thể tuỷ hay các ung thư ác tính thần kinh nội tiết khác. ProGRP hữu ích trong chẩn đoán phân biệt khối u phổi như ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư phổi khôpng phải tế bào nhỏ. ProGRP được báo cáo là marker có độ nhạy cao nhất cho ung thư biểu mô phổi tế bào nhỏ so sánh với các bệnh phổi lành tính khác.
Ngoài ra, kháng nguyên SCC là một mảnh phụ của TA-4, một kháng nguyên ung thư. Nồng độ của chúng tăng đáng kể trong ung thư tế bào vảy ác tính kể cả ở phổi.
Với một số xét nghiệm dấu ấn trên đây đã góp phần hỗ trợ phần nào cho việc chẩn đoán sớm một số bệnh lý ung thư phổi và theo dõi tiến triển và điều trị bệnh.
