Loét vùng cùng cụt thường do tỳ đè kéo dài, thường gặp ở người bị liệt 2 chi dưới, gãy xương chậu, xương đùi, đặc biệt là ở người cao tuổi, dinh dưỡng kém, thừa cân. Khi bị loét vùng cùng cụt thì việc chăm sóc lại càng khó khăn.
Loét vùng cùng cụt thường rất khó lành, nếu không được chăm sóc và điều trị đúng vết loét ngày càng sâu và rộng.
Loét vùng cùng cụt làm ảnh hưởng rất lớn đến người bệnh và gia đình. Vết loét sinh mùi hôi thối, tiết dịch đòi hỏi phải được chăm sóc thường xuyên, tích cực, thậm chí người thân ngại tiếp xúc. Vết loét sâu, hoại tử có thể gây nhiễm khuẩn huyết.
Phương pháp điều trị hiện nay là:
- Chăm sóc vết loét: Giảm áp lực tỳ đè, tăng cường lưu thông máu, đắp các thuốc làm rụng hoại tử, kích thích mọc tổ chức hạt và biểu mô hóa làm lành vết loét. Tuy nhiên phương pháp này tốn nhiều công chăm sóc, thời gian điều trị kéo dài nhiều tháng.
- Phương pháp cắt lọc làm sạch hoại tử và tạo hình che phủ được coi là tích cực hơn, thời gian điều trị rút ngắn. Một phần cơ mông hoặc phần da kế cận được thiết kế ngẫu nhiên có thể được sử dụng để xoay sang che phủ diện khuyết da vùng cùng cụt. Tuy nhiên do phần da được thiết kế ngẫu nhiên không dựa vào cuống mạch nuôi cụ thể nào nên hạn chế về kích thước và khả năng xoay. Phương pháp sử dụng các vạt da cân có cuống mạch nuôi có khả năng xoay rộng rãi và ưu việt về kích thước so với vạt ngẫu nhiên.
Tại Bệnh viện Quân y 103 trong thời gian qua đã điều trị cho nhiều trường hợp bị loét do tỳ đè vùng cùng cụt. Các bác sỹ tiến hành cắt dọn làm sạch tổn thương, sau đó che phủ bằng vạt da cân kế cận dựa vào nhánh xuyên của động mạch mông trên. Đối với trường hợp ổ khuyết lớn, các bác sỹ thiết kế 2 vạt 2 bên phối hợp để che phủ tổn thương. Phương pháp này đã mang lại kết quả khả quan, rút ngắn thời gian điều trị, tổn thương được che phủ với chất lượng tốt bằng lớp da cân như đặc điểm giải phẫu vốn có của vùng cùng cụt.
Vết loét vùng cùng cụt do tỳ đè được phẫu thuật che phủ bằng vạt da cân dựa vào nhánh xuyên của động mạch mông trên tại Bệnh viện Quân y 103
Vết loét lớn vùng cùng cụt do tỳ đè được phẩu thuật che phủ bằng 2 vạt phối hợp
Theo Bs Nguyễn Đình Thành – Khoa Chấn thương chung và Vi phẫu, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Quân y 103: Phương pháp tạo hình phủ bằng vạt da cân dựa vào nhánh xuyên của động mạch mông trên điều trị vết loét vùng cùng cụt là phương pháp điều trị mới, hiện đại, được thực hiện ở cơ sở y tế chuyên sâu. Tuy nhiên, vùng cùng cụt vẫn có thể bị loét trở lại nếu tiếp tục bị tỳ đè kéo dài. Bởi vậy sau phẫu thuật, người bệnh phải được thường xuyên thay đổi tư thế, mát xa làm tăng tưới máu vùng bị tỳ đè, không để tình trạng ẩm ướt, có thể dùng đệm hơi hoặc đệm nước để làm giảm diện tiếp xúc và thời gian tỳ đè lên vùng cùng cụt, bên cạnh đó yếu tố dinh dưỡng cũng có vai trò quan trọng trong phòng loét tái phát do tỳ đè.
BS. Nguyễn Thành An - Đào Kim Sơn - Phòng KHTH.
