1. Buồng tiêm dưới da là gì?
Buồng tiêm dưới da, còn gọi là chemo port hay implantable port, là thiết bị y tế được cấy hoàn toàn dưới da. Thiết bị gồm hai phần chính: buồng tiêm (chứa màng silicone tự vá) và catheter (ống mềm nối vào tĩnh mạch trung tâm, ví dụ tĩnh mạch chủ trên hoặc tĩnh mạch dưới đòn). Bác sĩ sử dụng kim Huber (kim không lấy lõi) để truyền thuốc hoặc lấy máu qua buồng mà không cần đâm kim trực tiếp vào tĩnh mạch ngoại biên mỗi lần
2. Lịch sử và phương pháp đặt
• Kỹ thuật này được giới thiệu lần đầu vào năm 1982 với đặt catheter qua tĩnh mạch cephalic bằng phương pháp rạch mở; sau đó đường chọc xuyên da qua siêu âm được cải tiến từ đầu những năm 1990 .
• Thủ thuật thường được thực hiện dưới gây tê tại chỗ, bằng kỹ thuật siêu âm để định vị tĩnh mạch (cổ, dưới đòn) hoặc tĩnh mạch cánh tay. Catheter được đưa đến đúng vị trí, thường là 1/3 dưới của tĩnh mạch chủ trên, giúp giảm nguy cơ hình thành huyết khối.
3. Các mẫu port và công dụng chính
• Có buồng đơn (một cổng) và buồng đôi (hai cổng, truyền cùng lúc nhiều loại dung dịch).
• Thiết bị này giúp người bệnh:
o Truyền hóa chất, truyền dịch, dinh dưỡng dài ngày
o Lấy mẫu máu dễ dàng mà không gây tổn thương tĩnh mạch ngoại vi
• Thông thường, port có thể duy trì hoạt động từ 6 tháng đến 1 2 năm tùy chất lượng và nhu cầu điều trị.
4. Ưu điểm nổi bật
4.1. Giảm đau, dễ chịu hơn so với việc chích tĩnh mạch nhiều lần, đặc biệt ở bệnh nhân khó lấy vein
4.2. Giảm rò rỉ hóa chất, hạn chế hoại tử mô khi dùng thuốc tác động mạnh Cho phép sinh hoạt gần như bình thường (tắm, bơi nhẹ, di chuyển…), ưu việt hơn PICC hay catheter ngoài da .
5. Rủi ro có thể xảy ra
| Rủi ro | Chi tiết |
| Huyết khối | Tỷ lệ 0,3-28%, catheter blockage (7-8%) - cần rửa catheter định kỳ bằng saline/heparin hoặc điều trị kháng đông nếu cần. |
| Nhiễm trùng | 2-22% nhiễm có thể từ vết mổ hoặc kỹ thuật chọc. Nhiễm nặng có thể buộc phải tháo port. |
| Biến chứng trong và ngay sau thủ thuật | Thường do đặt sai vị trí (có thể gây tràn khí/máu màng phổi), arrhythmia, tổn thương động mạch, thủng mạch máu . |
| Pinch-off syndrome / gãy catheter | Catheter bị kẹp giữa xương đòn và xương sườn đầu, có thể làm gãy catheter (~1‑2%). |
| Rò rỉ dưới da / extravasation | Đặc biệt nguy hiểm nếu thuốc là chất gây phồng rộp da (vesicant), cần phát hiện sớm và xử trí kịp thời (<48h). |
6. Khi nào nên/không nên chỉ định?
Chỉ định:
• Ung thư cần hóa trị lặp lại
• Truyền dịch/dinh dưỡng dài ngày (≥2 tháng)
• Ngoài ra có thể dùng cho truyền máu, kháng sinh dài hạn
Chống chỉ định:
• Có viêm tĩnh mạch hoặc nhiễm trùng tại chỗ
• Rối loạn đông máu
• Tắc mạch tại vị trí đặt port
7. Quy trình đặt và chăm sóc
7.1. Chuẩn bị: siêu âm định vị, xét nghiệm đông máu, đồng ý thủ thuật Thực hiện: gây tê, chọc tĩnh mạch → tạo “đường hầm” dưới da cho catheter → đặt port cố định → khâu kín vết mổ.
7.2. Chăm sóc sau thủ thuật: giữ vết mổ sạch – khô, thay băng trong 48h đầu; tránh vận động mạnh; tuân thủ lịch rửa catheter.
7.3. Sau 5-7 ngày sẽ cắt chỉ. Port hoạt động lâu dài nếu được bảo dưỡng đúng cách.
8. Kết luận
Buồng tiêm dưới da là giải pháp thuận tiện, an toàn cho bệnh nhân cần truyền hóa chất hoặc dịch dài ngày. Khi tuân thủ quy trình đặt đúng kỹ thuật và chăm sóc tốt, port giúp bệnh nhân giảm đau đớn, tiết kiệm mạch máu và dễ dàng sinh hoạt. Tuy nhiên, cần luôn lưu ý các biến chứng tiềm ẩn và bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hiệu quả lâu dài.
🏥 Tại Bệnh viện Quân y 103, kỹ thuật đặt buồng tiêm truyền dưới da đã và đang được triển khai hiệu quả, đặc biệt đối với các người bệnh cần điều trị kéo dài như ung thư, suy giảm miễn dịch hay các bệnh mạn tính phải truyền thuốc thường xuyên.
🏥 Kỹ thuật được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, phối hợp chặt chẽ với điều dưỡng được đào tạo bài bản về kiểm soát nhiễm khuẩn và chăm sóc buồng truyền.
🔬 Toàn bộ quy trình đặt buồng được thực hiện trong điều kiện vô khuẩn tuyệt đối, đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh. Sau thủ thuật, bệnh nhân được hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc buồng truyền và cách nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường tại nhà, giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu biến chứng trong quá trình sử dụng.
