Ngày 2/12/2021, trung tâm nội hô hấp – bệnh viện Quân y 103 tiếp nhận 1 bệnh nhân nữ 60 tuổi, biểu hiện khó thở 1 năm nay, lúc đầu chỉ khó thở nhẹ khi lao động, sau đó tăng dần, hiện tại khó thở liên tục cả khi ngồi nghỉ, thở rít, nằm ngửa khó thở tăng, cảm giác nghẹt thở, kèm theo ho khan, sút cân 3kg/tháng. Khám thấy bệnh nhân khó thở mức độ vừa, nói cụm từ, tần số 26 lần/phút, co rút hõm ức, nghe thấy tiếng rít cục bộ vùng hõm ức, rì rào phế nang 2 phổi giảm nhẹ. Hình ảnh CLVT dựng hình cây khí phế quản phát hiện: ở vị trí trên và ngang mức carina có khối tỉ trọng tổ chức ranh giới rõ, bờ không đều, xóa bờ với khí quản và phế quản gốc trái, có phần lồi gây hẹp nặng khí quản, phế quản gốc trái, kích thước 35x32x21 mm, ngấm thuốc sau tiêm.
Các bác sĩ Trung tâm nội hô hấp tiến hành nội soi phế quản ống mềm chẩn đoán. Hình ảnh tổn thương là 1 khối u sùi chiếm gần hoàn toàn lòng khí quản đoạn 1/3 dưới, ngay trên carina, tăng sinh mạch máu nhiều, tiềm ẩn nguy cơ chảy máu và suy hô hấp cấp tính. Bệnh nhân được sinh thiết và cắt bớt một phần khối u làm giảm chít hẹp khí quản. Mảnh sinh thiết được xét nghiệm mô bệnh học và hóa mô miến dịch, chẩn đoán xác định là ung thư khí quản loại biểu mô tuyến nang.
Bệnh nhân đã được tiến hành các biện pháp tiên tiến để chẩn đoán và đánh giá tình trạng bệnh hết sức khẩn trương sau khi nhập viện nhưng khối u đã xâm lấn tới carina, phế quản gốc phải và tổ chức trung thất xung quanh, thể trạng suy mòn suy kiệt, nên bệnh nhân chỉ còn chỉ định điều trị hóa chất, xạ trị bổ trợ, không còn chỉ định phẫu thuật.
Các khối u khí quản nguyên phát rất hiếm gặp (0,1/100.000 người), trong đó 80% là ung thư khí quản nhưng chỉ chiếm ít hơn 1% các khối u ác tính. Độ tuổi trung bình khi xuất hiện là khoảng 60-65 tuổi và 60-70% các trường hợp xảy ra ở nam giới. Khối u khí quản có thể gây tắc nghẽn đường thở dẫn đến suy hô hấp nghiêm trọng đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Trong tất cả các khối u ác tính nguyên phát của khí quản, ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous cell carcinomas) là loại mô bệnh học hay gặp chiếm khoảng 50%, tiếp theo là ung thư biểu mô tuyến nang (adenoid cystic carcinomas) chiếm khoảng 20%, ít phổ biến hơn là ung thư carcinoid, mucoepidermoid.
Theo các nghiên cứu trên thế giới: các khối u khí quản có thể điều trị triệt căn bằng biện pháp phẫu thuật nếu được phát hiện sớm, đặc biệt với bệnh nhân bị ung thư loại biểu mô tuyến nang có tiên lượng sống 5 năm lên tới 74,3%. Tuy nhiên, triệu chứng của thể bệnh ung thư này thường diễn biến thầm lặng, tiến triển từ từ. Vì vậy, các bệnh nhân thường được chần đoán muộn, khiến những tổn thương có thể điều trị được này trở nên khó quản lý và mất đi cơ hội phẫu thuật. Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt trên những nhóm đối tượng có nguy cơ cao với nhóm bệnh lý hô hấp như tuổi cao, hút thuốc lá, yếu tố gia đình,… nên đi khám sức khỏe định kì ở các cơ sở y tế chuyên khoa Hô hấp để được phát hiện sớm bệnh và điều trị kịp thời.
ThS.BS.Bạch Quốc Tuấn, Trung tâm Nội Hô hấp, Bệnh viện Quân y 103
