Ngày 09 tháng 3 năm 2022, Trung tâm Nội hô hấp, Bệnh viện Quân y 103 tiếp nhận bệnh nhân dị vật đường thở bỏ qua do xương lợn: bệnh nhân nam, 63 tuổi, vào viện ngày 08/3/2022. Trước vào viện 10 ngày, bệnh nhân bị sặc khi đang ăn. Sau sặc, bệnh nhân ho thành cơn rũ rượi. Triệu chứng ho tiếp tục diễn biến dai dẳng, có lúc ho thành cơn và thường xuất hiện khi bệnh nhân hít sâu. Bệnh nhân tự dùng thuốc giảm ho tại nhà sau 10 ngày triệu chứng đỡ ít, và đi khám được chẩn đoán theo dõi viêm dạ dày trào ngược thực quản, được nội soi dạ dày kiểm tra, không phát hiện tổn thương. Bệnh nhân được chụp Xquang ngực quy ước và cắt lớp vi tính lồng ngực, phát hiện có tổn thương ở phổi, nhập vào Trung tâm Nội hô hấp điều trị. Qua thăm khám lâm sàng kết hợp với phân tích hình ảnh Xquang và cắt lớp vi tính ngực, bệnh nhân được chẩn đoán sơ bộ theo dõi dị vật phế quản trung gian bên phải. Đội ngũ bác sĩ tại Trung tâm Nội hô hấp đã tiến hành hội chẩn và quyết định nội soi phế quản ống mềm sớm để chẩn đoán và điều trị.
Ngày 09 tháng 3 năm 2022, bệnh nhân được tiến hành kỹ thuật nội soi phế quản ống mềm, phát hiện dị vật là mảnh xương lợn thành sắc, gồ ghề tại vị trí phế quản trung gian bên phải. Mảnh xương đã găm chặt vào thành phế quản, tổ chức hạt xung quanh vị trí dị vật đã phát triển mạnh, niêm mạc phế quản sung huyết dễ chảy máu, gây chít hẹp gần hoàn toàn phế quản trung gian bên phải.
Kíp soi gồm TS. BS Đào Ngọc Bằng, ThS. BS Phạm Thị Kim Nhung, ĐD Nguyễn Hoài Nam đã thực hiện lấy được mảnh xương an toàn. Sau khi lấy dị vật, bệnh nhân được điều trị kháng sinh, chống viêm tại chỗ. Bệnh nhân ổn định lâm sàng và ra viện sau 1 tuần điều trị.
Dị vật phế quản thường gặp ở những người sau khi sặc thức ăn, đặc biệt ở những trẻ em, người cao tuổi, người say rượu, người bệnh đột quỵ não... Các triệu chứng giảm dần sau khi dị vật xâm nhập vào đường thở do vậy người bệnh rất dễ bỏ qua không đi khám ngay (dị vật bỏ qua). Tuỳ thuộc vị trí, loại dị vật, thời gian được tiếp cận chẩn đoán và điều trị, dị vật đường thở có thể gây ra nhiều biến chứng, nguy hiểm nhất là tắc nghẽn đường thở lớn gây tử vong (đặc biệt ở trẻ em), co thắt phế quản, viêm phổi dưới vị trí chít hẹp, xẹp phổi, áp xe phổi,…Thời gian chẩn đoán dị vật có ý nghĩa rất quan trọng trong định hướng phương pháp xử trí lấy dị vật. Với những trường hợp được chẩn đoán sớm, dị vật có thể lấy dị vật qua nội soi phế quản ống mềm, là một kỹ thuật can thiệp khá an toàn. Đối với các trường hợp phát hiện muộn, dị vật đã được các tổ chức hạt che phủ kết hợp với tình trạng viêm nhiễm nặng nên thường bám chắc vào thành đường thở do vậy lấy dị vật gặp khó khăn hơn và nhiều nguy cơ tai biến, biến chứng.
Đối với bệnh nhân này di vật phế quản phức tạp: dị vật phế quản bỏ qua (phát hiện muộn), là mảnh xương nhiều cạnh, xung quanh viêm nhiễm và ở bệnh nhân tuổi cao nên việc lấy dị vật sẽ khó khăn hơn. Do vậy, đối với những người sau khi sặc thức ăn có các triệu chứng hô hấp kéo dài, cần phải đi khám hô hấp sớm để phát hiện xem có dị vật đường thở thở không để xử trí kịp thời.
ThS. BS. Phạm Thị Kim Nhung
Khoa bệnh phổi, Bộ môn-Trung tâm Nội Hô hấp, BVQY 103, HVQY
