Ngày 15/03/2023, Khoa Phẫu thật thần kinh - Bệnh viện Quân y 103 tiếp nhận bệnh nhân A.Q.V, sinh năm 1985, vào viện trong tình trạng ý thức tỉnh, tiếp xúc tốt, đau đầu âm ỉ vùng thái dương đỉnh hai bên, co giật động kinh xuất hiện nhiều cơn trong ngày. Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân xuất hiện cơn co giật động kinh lần đầu vào năm 2009, đi khám được chẩn đoán u não và điều trị xạ trị. Sau điều trị bệnh nhân ra viện không xuất hiện cơn co giật động kinh nào. Đến năm 2022 các triệu chứng đau đầu và co giật xuất hiện trở lại, bệnh nhân đi khám được sử dụng thuốc chống động kinh, tuy nhiên các cơn co giật vẫn xảy ra thường xuyên làm ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của bệnh nhân mặc dù đã sử dụng thuốc chống động kinh liều cao. Trên phim chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ sọ não, cho thấy tổn thương não hồi hải mã, thùy thái dương bên trái.
Bệnh nhân được xác định là trường hợp phức tạp, tình trạng động kinh kháng thuốc, tổn thương hồi hải mã, thùy thái dương bên trái, vị trí khó tiếp cận phẫu thuật do nằm sâu, có nguy cơ gây tổn thương các cấu trúc thần kinh và mạch máu quan trọng xung quanh, có thể gây tàn phế, thậm chí tử vong trong phẫu thuật. Ngoài ra, do đây là vùng não bán cầu ưu thế có nhiều chức năng quan trọng, sau khi phẫu thuật người bệnh sẽ có nguy cơ rối loạn ngôn ngữ và ảnh hưởng tới trí nhớ.
Với sự phối hợp của các chuyên gia ở các chuyên ngành nội thần kinh, chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức, phẫu thuật thần kinh, bệnh nhân A.Q.V. được phẫu thuật để kiểm soát cơn động kinh.
(a - Kính vi phẫu Pentero 800 hãng Carl – Zeiss; b - Hệ thống định vi thần kinh dẫn đường Neuronavigation của hãng Brainlab; c - dao mổ siêu âm (CUSA))
Nhiều trang thiết bị hiện đại như: kính vi phẫu thuật, định vị thần kinh trong phẫu thuật (Neuronavigation), dao phẫu thuật siêu âm (CUSA),… Ngày 03/4/2023, các chuyên gia phẫu thuật thần kinh Bệnh viện Quân y 103 đã tiến hành phẫu thuật vi phẫu xử trí tổn thương ở hồi hải mã. Sau hơn 3 giờ phẫu thuật, tổn thương ở hồi hải mã được loại bỏ, ca mổ diễn ra an toàn. Người bệnh được chuyển tới phòng chăm sóc đặc biệt. Diễn biến sau phẫu thuật thuận lợi: người bệnh hoàn toàn tỉnh táo, không có rối loạn về hô hấp, tim mạch, không xuất hiện các triệu chứng thần kinh khu trú mới. Sau thời gian hậu phẫu hơn 2 tuần, ngày 20/4 anh A.Q.V. được xuất viện.
Theo các bác sĩ phẫu thuật thần kinh, bệnh viện quân y 103, trường hợp này thuộc nhóm phẫu thuật động kinh chữa khỏi khi mà xác định được chắc chắn có nguyên nhân gây cơn. Đối với bệnh nhân không xác định được nguyên nhân thực thể trên não thì những phẫu thuật mang tính giảm cơn sẽ được đưa ra, cụ thể là cắt thể chai, làm mất kết nối lớp bề mặt chất xám của vùng gây động kinh với vùng xung quanh, hoặc phẫu thuật kích thích dây X, phẫu thuật kích thích não sâu, kích thích vỏ não. Phẫu thuật điều trị giảm cơn cũng mang lại hiệu quả rất tốt, giúp giảm 50-60% cơn động kinh.
Theo TS. BS. Nguyễn Thành Bắc, động kinh là bệnh lý thần kinh mạn tính. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã thống kê tỷ lệ động kinh là từ 0,5 - 0,8%. Động kinh có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, như di truyền, chấn thương sọ não, bệnh lý não và mạch máu não (u não, dị dạng động – tĩnh mạch não,…) hay nhiễm trùng. Điều trị bằng thuốc chống động kinh là biện pháp điều trị đầu tiên và là điều trị nền tảng, ở một số trường hợp thuốc không kiểm soát được các cơn động kinh hoặc gây ra nhiều tác dụng phụ. Khi đó, cần xem xét điều trị bằng các phương pháp khác trong đó có phẫu thuật nhằm cắt cơn động kinh hoặc giảm số cơn động kinh, đặt điện cực kích thích dây X, các biện pháp hỗ trợ khác như: thay đổi chế độ ăn, tâm lý liệu pháp. Các cơn động kinh tái phát không được kiểm soát sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng như: thiếu oxy não, chậm, rối loạn phát triển tâm thần – vận động, có thể gây thương tích, tai nạn, nguy hiểm đến tính mạng. Hơn nữa, bệnh nhân phải chịu các tác dụng phụ của việc phải sử dụng nhiều thuốc kháng động kinh đồng thời ở liều cao và kéo dài. Do đó, những bệnh nhân động kinh cần được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa về thần kinh, tuân thủ phác đồ điều trị dùng thuốc và không nên có tâm lý “uống thuốc nhiều quá sợ lờn thuốc”. Vì như vậy, người bệnh sẽ không đạt được chất lượng cuộc sống như mong muốn. Bệnh nhân sẽ bị những cơn động kinh, co giật ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Ngoài ra, khi bệnh nhân bị kháng trị, tùy loại động kinh, chúng ta có những phương pháp hoặc kỹ thuật phẫu thuật khác nhau.
TS.BS Nguyễn Thành Bắc - Chủ nhiệm Bộ môn - Khoa Phẫu thật thần kinh
Học viên BSNT Nguyễn Mạnh Trường
