Trải qua chặng đường 60 năm xây dựng và phát triển vẻ vang (2/6/1962 - 2/6/2022), Bộ môn - Khoa Vi sinh đã khẳng định bề dày thành tích đáng trân trọng trong công cuộc kháng chiến và xây dựng đất nước, góp phần vào thành tích chung ba lần được tặng danh hiệu Anh hùng của Bệnh viện Quân y 103 và Học viện Quân y. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Học viện và Bệnh viện, ngày 02/6/2022, Bộ môn - Khoa Vi sinh đã vinh dự được nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc lần thứ 2 ghi dấu cho sự không ngừng phát triển, phát huy truyền thống của ngành quân y, tiếp tục có những đóng góp quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân.
Tên gọi Bộ môn - Khoa (BMK) có vẻ khác với tên gọi của các khoa ở hầu hết các bệnh viện trong nước, nhưng ở Bệnh viện Quân y 103 lại có khá nhiều khoa có cách gọi như vậy. Qua tìm hiểu thì chúng tôi được biết, Bệnh viện Quân y 103 (BVQY 103) là Bệnh viện trực thuộc Học viện Quân y, có nhiệm vụ đào tạo, giảng dạy và hướng dẫn thực hành cho các sinh viên, bác sĩ, cao học và cả nghiên cứu sinh tiến sĩ. Chính vì vậy, nhiều khoa của bệnh viện đồng thời là bộ môn đào tạo của Học viện.
Trong đó, Bộ môn-Khoa Vi sinh vừa là bộ môn của Học viện Quân y với chức năng giảng dạy và nghiên cứu vừa là một khoa xét nghiệm của Bệnh viện Quân y 103 nên đơn vị có 3 chức năng nhiệm vụ chính là: Đào tạo chuyên ngành Vi sinh y học cho các đối tượng Đại học và sau Đại học; Xét nghiệm phục vụ điều trị; Nghiên cứu khoa học phục vụ công tác giảng dạy và điều trị. Đi sâu tìm hiểu kỹ hơn về lịch sử của Bộ môn-Khoa Vi sinh, chúng tôi được biết Bộ môn - Khoa Vi sinh thuộc Bệnh viện Quân y 103 ngày nay được hình thành trên cơ sở hợp nhất Bộ môn Vi sinh y học (thành lập ngày 02.6.1962) thuộc Học viện quân y và Khoa Vi sinh vật (tách từ khoa Hóa nghiệm năm 1965) thuộc BVQY 103. Để đáp ứng với sự phát triển của nhiều chuyên ngành và kỹ thuật mới, ngày 26/9/2017, theo Quyết định 1441/QĐ-TM của Bộ Tổng tham mưu về Biểu tổ chức biên chế của BVQY 103, thì Bộ môn Vi sinh bao gồm 2 khoa: Khoa Vi sinh vật và Khoa Sinh học phân tử.
Đồng chí, Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Xuân Kiên Giám đốc HVQY thừa ủy quyền của Chủ tịch nước trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba cho BMK Vi sinh
Với sự đoàn kết, nỗ lực và phấn đấu không ngừng từ ban lãnh đạo đến tập thể cán bộ y bác sĩ Bộ môn - Khoa Vi sinh, nhiều năm qua đơn vị luôn hoàn thành xuất sắc nhiều nhiệm vụ quan trọng như: Giảng dạy cho các học viên từ cao đẳng, đại học, chuyên khoa, cao học đến nghiên cứu sinh về Vi sinh y học; Làm xét nghiệm cho các đối tượng đến khám và điều trị tại BVQY103 có chỉ định xét nghiệm Vi sinh. Từ phương châm: Chuyên nghiệp - Tin cậy - Thân thiện, Bộ môn - Khoa Vi sinh đã từng bước phấn đấu trở thành BMK mạnh với các chuyên gia hàng đầu về Vi sinh y học, là địa chỉ tin cậy về Vi sinh y học cho các nhà quản lý, người bệnh, nhân viên y tế và học viên.
Trong công tác đào tạo, hiện nay, Bộ môn-Khoa Vi sinh là đơn vị duy nhất trong Quân đội có mã số đào tạo các Thạc sĩ, Tiến sĩ chuyên ngành Vi sinh y học. Bộ môn đã tham gia đào tạo Đại học y, dược từ khóa đầu tiên của Học viện Quân y cho đến nay với hàng ngàn lượt sinh viên. Cùng với sự phát triển của đất nước và yêu cầu đào tạo trình độ cao, Bộ môn – Khoa Vi sinh đã chính thức mở mã số đào tạo Sau đại học từ 1992, đến nay đã đào tạo được 21 Tiến sĩ và 90 Thạc sĩ chuyên ngành, ngoài ra còn đào tạo Vi sinh cho nhiều khóa cao học, nghiên cứu sinh, và chuyên khoa các môn liên quan.
Đội ngũ cán bộ tâm huyết của BMK luôn được đào tạo bài bản và đều có chứng chỉ về quản lý chất lượng xét nghiệm của nhiều tổ chức chuyên nghiệp, nhiều cán bộ đã được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực chẩn đoán IVD - In Vitro Diagnostics. Từ nền tảng trên, BMK đã chuẩn hóa công tác xét nghiệm phục vụ người bệnh và đào tạo và đạt được các tiêu chuẩn quan trọng cấp quốc gia và quốc tế: Phòng xét nghiệm khẳng định HIV dương tính; Phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189; Phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp II; Phòng xét nghiệm đủ năng lực xét nghiệm SARS-CoV-2; Phòng xét nghiệm nuôi cấy, định danh vi khuẩn và làm kháng sinh đồ tìm kháng thuốc kiểu hình và kiểu gen của vi khuẩn phục vụ giám sát kháng thuốc kháng sinh. Với các tiêu chuẩn trên, các xét nghiệm thực hiện tại BMK luôn được thực hiện với độ tin cậy, ổn định, chất lượng cao. Ngoài ra, BMK thường xuyên triển khai nhiều kỹ thuật mới, hiện đại và chuyên sâu như: Xét nghiệm kháng thuốc kiểu hình và kiểu gen: Phối hợp với Viện Truyền nhiễm quốc gia Nhật Bản xác định tính kháng thuốc kiểu hình và kiểu gen của các vi khuẩn mới nổi gây bệnh; Xét nghiệm phân tử đa tác nhân phát hiện đồng thời nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp, viêm màng não, nhiễm khuẩn máu; Thực hiện đa dạng các xét nghiệm phục vụ chẩn đoán và điều trị trên hệ thống IVD: đo tải lượng HBV, HCV, HIV và CMV; phát hiện Neisseria meningitidis (cầu khuẩn màng não), Herpes simplex virus (HSV), Human papillomavirus genotype (HPV - Virus gây ung thư cổ tử cung), Respiratory syncytial virus (RSV - Virus gây viêm đường hô hấp cấp), Neisseria gonorrhoeae (vi khuẩn lậu); Phát hiện nhanh vi khuẩn lao kháng RMP trên hệ thống GeneXpert; Xét nghiệm khác: Chẩn đoán vi khuẩn H. pylori bằng nhiều phương pháp, phân biệt chủng độc gây viêm loét dạ dày và chủng không độc; Xét nghiệm QuantiFeron chẩn đoán nhiễm lao tiềm ẩn; Xét nghiệm phục vụ du học sinh theo yêu cầu của các trường Đại học của Mỹ, châu Âu. Đặc biệt, trong giai đoạn 2020-2021, BMK đã thực hiện hơn 253.000 mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2 phục vụ phòng chống dịch COVID cho cả các đơn vị quân đội và nhân dân với độ tin cậy cao.
Song hành cùng nhiệm vụ đào tạo và điều trị, Bộ môn – Khoa Vi sinh luôn làm tốt vai trò là đơn vị hàng đầu về nghiên cứu khoa học của Học viện Quân y. Trong đó, tất cả các giảng viên của BMK đều tham gia nhiều đề tài cấp Bộ và cấp Nhà nước. Đến nay, BMK đã chủ trì 2 và tham gia 5 đề tài cấp Nhà nước, chủ trì 8 và tham gia nhiều đề tài cấp Bộ, cấp Học viện. Hiện tại, BMK đang thực hiện hợp tác Quốc tế với Nhật Bản nghiên cứu tính kháng thuốc của các vi khuẩn gây bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi. Từ các đề tài nghiên cứu trên, BMK triển khai ứng dụng một cách hiệu quả trong công việc thực tế: Thông qua các đề tài đã đào tạo nhiều Tiến sĩ và Thạc sĩ chuyên ngành; Có 3 phát minh sáng chế được Cục sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận, 3 sáng kiến cải tiến kỹ thuật trong đó 1 sáng kiến cải tiến kỹ thuật được bằng khen của Bộ Quốc phòng; Phát triển kỹ thuật sinh học phân tử, kỹ thuật định danh mới vào xét nghiệm phục vụ người bệnh… Đồng thời với việc triển khai các đề tài công trình khoa học, Bộ môn – Khoa Vi sinh còn tham gia hướng dẫn nhiều nhóm học viên làm nghiên cứu khoa học và đạt nhiều giải thưởng. Trong đó, BMK đã hướng dẫn 20 nhóm sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học, đạt 3 giải VIFOTEC toàn quốc (1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 1 giải Ba, 01 giải Khuyến khích) và 2 giải Nhất cấp Học viện.
Đến nay Bộ môn – Khoa Vi sinh đã đạt tới những chuẩn mực tầm quốc gia và quốc tế làm nên giá trị của BMK Vi sinh, đó là:
- PXN an toàn sinh học cấp độ II
- PXN khẳng định HIV dương tính
- PXN khẳng định virus SARS-CoV-2
- PXN đạt chuẩn ISO 15189
- PXN nuôi cấy, định danh vi khuẩn gây bệnh và kháng sinh đồ luôn đạt chất lượng ngoại kiểm quốc gia và quốc tế được đối tác là Viện Truyền nhiễm QG Nhật Bản tin cậy và hợp tác.
- PXN Sinh học phân tử chẩn đoán theo chuẩn IVD luôn đạt kết quả tin cậy qua ngoại kiểm quốc tế.
- Bộ môn giảng dạy về Vi sinh y học đã đào tạo ra nhiều cán bộ có trình độ cao cho ngành y nói chung và quân y nói riêng, là địa chỉ tin cậy cho các học viên cả quân và dân y về Vi sinh y học.
Trong đó, PXN nuôi cấy, định danh và kháng sinh đồ vi khuẩn gây bệnh được tiếp thu từ các giai đoạn trước, phát huy, phát triển và chuẩn hóa; các chuẩn mực còn lại được xây dựng mới từ 2007 đến nay.
Đồng chí, Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Xuân Kiên Giám đốc HVQY cùng các cán bộ lãnh đạo Bệnh viện các thời kỳ và các thế hệ lãnh đạo của BMK Vi sinh
Chặng đường 60 năm xây dựng, phát triển vẻ vang đã qua luôn khắc ghi những dấu ấn cống hiến quan trọng và ý nghĩa của Bộ môn – Khoa Vi sinh trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, đóng góp vào thành tích đơn vị 3 lần AHLLVTND của Học viện Quân y và Bệnh viện Quân y 103. Bộ môn – Khoa đã vinh dự được Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng trao tặng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý. Đặc biệt, 10 năm gần đây với thành tích 7 lần Đơn vị Quyết thắng, 1 BK của Thủ tướng CP, cùng nhiều BK của BQP, BYT và Học viện. Đây là lần thứ 2 BMK được tặng Huân chương BVTQ hạng Ba cho việc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong đào tạo, NCKH, phát triển kỹ thuật phục vụ điều trị và nhiều Bằng khen, Giấy khen ý nghĩa khác.
Đào Kim Sơn – Phòng KHTH
