Giới thiệu về bướm.
Theo Vũ Quang Côn: bướm hai chấm đục thân lúa ở nước ta có tên khoa học là tryporyza incertilas, có chu kỳ phát triển mạnh vào tháng 5- 6, 9- 10: thời kỳ bướm vũ hóa. Con cái có kích thước ≈ 13mm màu ngà trắng, trên cánh có hai chấm màu đen nhỏ. Con đực kích thước ≈ 12mm màu hơi nâu và không có chấm. Loại bướm này thường bay thành chùm quanh đèn cao áp, đèn nhà, bám vào tường. Đây là một trong những loài côn trùng (bướm) phổ biến nhất hay gây bệnh cho người. Khi những con bướm này đập cánh, phấn của chúng bay ra gây ngứa, đỏ da…. Một số loài khác gây bỏng trực tiếp do bản thân chúng có chứa chất phospho, khi đậu vào hoặc khi ta vô tình đập giết chúng, ví dụ loài bọ xít mướp màu xanh hoặc đen.
Lâm sàng.
+ Bệnh xảy ra mang tính chất dịch tễ, cùng một lúc có nhiều người mắc bệnh, thường xảy ra vào tháng 5- 6 hoặc 9- 10. Những ngừoi mắc bệnh này chủ yếu sống ở dìa làng hoặc những nhà đơn lẻ ở cánh đồng.
Theo nghiên cứu của Ngô Thị Thiên Hương: viêm da tiếp xúc do phấn của côn trùng chiếm tỷ lệ từ 4,9 - 6,6% trong số 207 bệnh nhân bị viêm da tiếp xúc. Lấy phân của bướm làm xét nghiệm test áp da đối với những bệnh nhân trên thấy (+) mạnh.
+ Vị trí tổn thương chủ yếu là phần hở, hay gặp nhất ở cổ, mặt, ngực, mu bàn tay và cẳng tay. Vị trí kín thường ít gặp hơn.
+ Tổn thương cơ bản lúc đầu bệnh nhân thấy một đám đỏ da, thông thường có kích thước lớn bằng bàn tay, không có ranh giới với vùng da lành. Đám đỏ da này nhạt màu dần ở vùng xung quanh, trên đám đỏ da có các đám mụn nước nhỏ, không thấy các phỏng nước và vết miết hoại tử do miết ngón tay vào. Tổn thương mang tính chất phù nề và phần lớn bệnh nhân không phát hiện được yếu tố gây bệnh. Cảm giác chủ yếu là thấy ngứa và rát. It khi có nhiễm khuẩn thứ phát. Sau 2-3 ngày tổn thương mất dần và tự khỏi nếu không còn tiếp xúc với bướm nữa.
Cận lâm sàng:
Phần lớn không có nhứng thay đổi gì đặc biệt, trừ test áp da (+) với phấn của bướm.
Điều trị và dự phòng:
+ Điều trị tại chỗ: chủ yếu các loại thuốc dịu da, sát khuẩn tại chỗ.
+ Điều trị toàn thân: dùng các loại thuốc kháng histamin không đặc hiệu.
+ Dự phong: chủ yếu tìm cách ngăn chặn không cho bướm bay vào nhà, nhất là những tháng cao điểm 5- 6, 9- 10. Nếu đã bị bệnh không nên gãi, cạo để tránh viêm da hoặc nhiễm khuẩn thứ phát.
