1. Định nghĩa:
Vẩy phấn hồng là bệnh có ngoại ban cấp tính, hay gặp ở trẻ em và người trẻ, ban đầu tổn thương da tiên phát là đám mảng hình huy hiệu thường ở thân mình,sau 1-2 tuần nổi nhiều đám tổn thương thứ phát lan tràn,diễn biến trong khoảng 6 tuần nhiều khi bệnh thuyên giảm ngẫu nhiên, còn toàn trạng ít ảnh hưởng .
2-Căn nguyên dịch tễ học : chưa rõ
Về dịch tễ học và hình ảnh lâm sàng có thể nói rằng nó là bệnh truyền nhiễm, ở vùng Transvaal có một thời kỳ kéo dài từ 2- 4 năm , có một " dịch" tự nhiên bệnh nhân tăng vọt ( có từ 2-4 cá thể bị bệnh ở một gia đình hoặc ở trường học) nhưng không có một báo cáo chính thức nào nói về sự lây truyền của bệnh.
Từ 1892 Lassar quan sát thấy bệnh có liên quan đến mặc quần áo mới hoặc quần áo đã cất đi một thơì gian rồi mặc lại. Sự truyền nhiễm qua quần áo hoặc qua côn trùng cư trú trong quần áo cũng chưa được chứng minh.
Có nhiều tác giả cho rằng bệnh do một loài virus nhưng chưa chứng minh được và cả nấm , vi khuẩn , xoắn khuẩn cũng như vậy, . Có tác giả đã sơ bộ xác định là do virut Epstein - Barr ( là một loại virut ADN thuộc họ Herpes virus ) ( thông thường thì vi rus E-B gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân ). Một số tác giả đã làm lây truyền được bệnh qua vảy da và qua thanh dịch của mụn nước ở tổn thương.
.
3. Lâm sàng:
Tổn thương tiên phát ban đầu thường hay ở cánh, cẳng tay, vùng ngực gần nách và là đám màu hồng hình tròn hay hình oval như "hình huy hiệu ", có viền vẩy ở xung quanh ở giữa đám thấy nhạt màu có vẻ như da hơi nhăn .
.Vị trí tổn thương chủ yếu ở nửa người phía trên. Có thể ở mặt, đầu . Tổn thương có tính chất có các "đám mẹ" ,:"đám con ".Đám mẹ thường xuất hiện đầu tiên ở sườn ngực, hoặc vùng gần nách .vùng cánh tay . Sau 1-2 tuần xuất hiện nhiều đám con là các đám đỏ nhỏ,sẩn nề kích thước vài mm đến 1 cm ,dạng ban mề đay , mầu hồng nhẹ hay vàng nghệ , có khi có vảy phủ trên. Trung tâm tổn thương có vẻ như teo lõm, da nhăn mầu nhạt hơn. Sau một thời gian tổn thương sắp xếp ở vùng ngực thành các đường song song dọc xương sườn như hình" cây Noel".
Tổn thương thông thường ở thân mình, cổ, còn thấy ở cánh tay và đôi khi bị cả ở hông đùi, cẳng chân và có khi ở mặt , đặc biệt ở trẻ em. Tổn thương ở cánh tay và cẳng chân khoảng 6- 12 %. Tổn thương ở lòng bàn tay cũng có thể có, có hình ảnh đỏ da bong vẩy có mụn nước nhỏ. Tổn thương ở bán niêm mạc là hiếm nhưng cũng phải chú ý. Tổn thương đỏ da bong vẩy hoặc điểm xuất huyết hoặc phỏng nước cũng có gặp. Có cả tổn thương ở âm đạo.
Triệu chứng chung khác có thể quan sát thấy nhưng nhẹ, sẩn ngứa nhẹ, hoặc là có thể do điều trị không đúng. Sốt nhẹ, mệt mỏi, hạch limphô ở nách có thể sưng.
Tổn thương da thông thường biến mất sau 6 tuần nhưng có thể kéo dài hơn tới 2-3 tháng Tổn thương ở phía dưới, có thể kéo dài hơn. Có thể để lại tăng hay giảm sắc tố. Nhưng thông thường không để lại dấu vết gì
.4.Mô bệnh học :
Biến đổi giải phẫu bệnh không đặc hiệu, biểu bì có á sừng , mất lớp hạt , , có hiện tượng xốp bào ( Spongiosis ) ở lớp thượng bì , phù và thâm nhiễm nhẹ ở trung bì
5 .Chẩn đoán : dựa vào vị trí 1/2 người phía trên,tổn thương có tính chất đám mẹ ,đám con,đám mẹ hình tròn vài cm đường kính,màu đỏ hồng có viền vảy ở xung quanh,ở giữa hơi nhăn màu nhạt hơn.các đám con 1cm đường kính dạng sẩn mày đay,ban đỏ,hơi có vảy.
Cần chẩn đoán phân biệt với:
-Nấm da
- Viêm da da dầu : viêm da da dầu tổn thương thường có đỏ da,vảy mỡ ở vùng mặt, ngực, lưng . .
- Giang mai 2: tổn thương là đào ban , sẩn giang mai,mảng niêm mạc không ngứa,không đau, xét nghiệm huyết thanh giang mai (+).
- Ban maỳ đay .
- Vảy nến thể chấm giọt
- Viêm da liên cầu
6. Điều trị :
Điều trị triệu chứng là chính. Tránh kích thích bởi tắm nóng, xà phòng và quần áo len. Để chống da khô, tránh kích thích có thể bôi mỡ oxyde kẽm , cream corticoid.
Chiếu tia cực tím liều dưới đỏ da.
Bôi dung dịch Rivanol 1 %o có thể cho kết quả tốt. Có tác giả còn cho uống cả Rivanol.
Uống kháng histamin tổng hợp , nếu cần cho uống một đợt corticoid.
