- 1. Đặt vấn đề
Loãng xương là sự suy giảm khối lượng và chất lượng của hệ thống xương dẫn đến giảm sức chống đỡ và chịu lực, làm xương mỏng dần, dễ gãy, dễ lún xẹp, đặc biệt là ở các vị trí chịu lực của cơ thể như cột sống, cổ xương đùi, đầu dưới xương quay, ... Xẹp đốt sống do loãng xương là một biến chứng hay gặp của loãng xương. Xẹp đốt sống do loãng xương thường không gây tử vong nhưng gây nên những thương tật nặng nề và ảnh hưởng trầm trọng đến kinh tế cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh [1], [2].
Bơm xi măng sinh học qua da là kĩ thuật bơm vào thân đốt sống bị xẹp hỗn dịch xi măng qua ống thông được chọc qua da dưới hướng dẫn của chụp số hóa xóa nền. Bơm xi măng lần đầu tiên được giới thiệu tại Pháp năm 1984 bởi nhà điện quang thần kinh can thiệp Hervé Deramond để điều trị cho một bệnh nhân bị xẹp đốt sống cổ C2. Phương pháp được sử dụng để điều trị giảm đau cho những trường hợp xẹp đốt sống lành tính hoặc do ung thư, cũng như loãng xương. Ngày nay, bơm xi măng sinh học trở nên phổ biến và thường được lựa chọn để điều trị cho bệnh nhân xẹp đốt sống do loãng xương [3], [4].
- 2. Các kỹ thuật bơm xi măng
Hiện nay, có hai phương pháp bơm xi măng bao gồm không dùng bóng (Vertebroplasty) và có bóng (Kyphoplasty). Bơm xi măng sinh học giúp khôi phục được sức mạnh và độ cứng của đốt sống bị vỡ. Sức mạnh được phản ánh bởi khả năng chịu đựng được trọng lực của thân đốt sống và khả năng ngăn chặn được những tổn thương đốt sống trong tương lai tại đơn vị cột sống đã được điều trị. Độ cứng giúp hạn chế những chuyển động vi thể trong nội tại đốt sống bị tổn thương. Biểu hiện quan trọng của ưu điểm này không thực sự rõ ràng, tuy nhiên sự hạn chế chuyển động vi thể được biểu hiện ra ngoài là sự giảm triệu chứng đau.
- 3. Ưu điểm của kỹ thuật bơm xi măng điều trị xẹp đốt sống do loãng xương
- Với đường rạch da nhỏ (khoảng 1cm) hai bên, vừa giảm đau cho bệnh nhân và đạt hiệu quả thẩm mỹ cao.
- Là phương pháp điều trị can thiệp ít xâm lấn, ít gây tổn thương cân cơ tổ chức, hệ thống dây chằng, xương, ít mất máu, do vậy quá trình hậu phẫu nhẹ nhàng hơn so với mổ mở.
- Bệnh nhân chỉ gây tê tại chỗ, không gây mê, do đó giảm các biến chứng gây mê, đặc biệt với người cao tuổi, bệnh lý toàn thân nặng, suy hô hấp, đái tháo đường…
- Hiệu quả giảm đau rõ rệt, thời gian nằm viện ngắn và hồi phục nhanh, cải thiện vận động và các hoạt động hàng ngày, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh, tỷ lệ bệnh nhân hài lòng cao.
- Có khả năng khôi phục được chiều cao đốt sống bị xẹp và hiệu chỉnh được các góc xẹp thân đốt, góc gù cột sống, góc cobb,.. nhờ vậy làm giảm nguy cơ gù cột sống, chèn ép thần kinh, cải thiện chức năng thông khí phổi, …
- Tỉ lệ các tai biến, biến chứng trong và sau can thiệp thấp.
- Có thể phối hợp hiệu quả với các phương pháp điều trị khác.
Kỹ thuật đã được thực hiện thường quy tại khoa Xquang can thiệp – Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh – Bệnh viện quân y 103.
Một số Hình ảnh thực hiện kỹ thuật bơm xi măng trên bệnh nhân xẹp đốt sống do loãng xương tại khoa Xquang can thiệp – Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh – Bệnh viện quân y 103
Tài liệu tham khảo
- 1. Matthew A. Varacallo, MD; Ed J. Fox, MD (2014) Osteoporosis and Its Complications. Medical Clinics of North America., 817-829.
- 2. Hồ Hữu Lương (2012) Đau thắt lưng và thoát vị đĩa đệm, Nhà xuất bản Y học, 29-33.
- 3. Kyphon Inc (2005) The mechanics of balloons moving bone, Advances in minimally invasive spine therapies, 1-8.
- 4. Marc Ro¨llinghoff, Kourosh Zarghooni, et al. (2010) Indications and contraindications for vertebroplasty and kyphoplasty. Arch Orthop Trauma Surg., (2010) 130:765–774
- 5. Kim SH, Patel AI, Gruell N, Conrad K, Yu YJ, Georgiadis AL. (2011) Vertebroplasty and kyphoplasty. In: Qureshi AI, ed. Textbook of Interventional Neurology. Cambridge University Press; 2011:428-446.
BSCK2 Nguyễn Xuân Khái
