Ngày 02/04/2024, Khoa Gan-Mật-Tụy, Bộ môn-Trung tâm Phẫu thuật tiêu hoá, Bệnh viện Quân y 103 tiếp nhân trường hợp bệnh nhân Trần Thị L. 61 tuổi, địa chỉ ở xa Đỗ Động, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội.
Bệnh nhân có tiền sử mổ cũ điều trị vết thương gan do trâu húc cách đây 30 năm và mổ đẻ cũ. Khoảng 10 ngày trước khi vào viện, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng đau bụng âm ỉ vùng thượng vị và hạ sườn phải, không lan xuyên, không kèm theo sốt, không có rối loạn tiêu hóa, bệnh nhân tự dùng thuốc điều trị viêm dạ dày nhưng không đỡ, sau đó xin vào Khoa Gan-Mật-Tụy, Bộ môn-Trung tâm Phẫu thuật tiêu hoá, Bệnh viện Quân y 103 khám và điều trị. Tình trạng lúc vào viện: tỉnh táo, tiếp xúc tốt, về tình trạng bụng có sẹo mổ cũ đường trắng giữa trên rốn và ngang dưới bờ sườn phải liền xấu, ấn đau tức hạ sườn phải, không có dấu hiệu bụng ngoại khoa. Tuy nhiên, trên hình ảnh siêu âm và cắt lớp vi tính ổ bụng phát hiện dị vật nghi là xương cá xuyên thành dạ dày-tá tràng lên gan gây khối áp xe tại hạ phân thùy 4, nội soi dạ dày tá tràng thấy tổn thương nghi khối áp xe do dị vật. Mặc dù tiên lượng ca phẫu thuật khó khăn do tiền sử mổ cũ vết thương gan và dị vật xuyên thành dạ dày-tá tràng, nhưng dựa trên kinh nghiệm phẫu thuật nội soi, Khoa đã hội chẩn quyết định lựa chọn phẫu thuật nội soi gỡ dính và lấy dị vật thành công.
Hình 1. Phim chụp cắt lớp vi tính ổ bụng cho thấy dị vật (mũi tên màu cam).
Hình 2. Hình ảnh nội soi dạ dày thấy tổn thương nổi gồ vào lòng dạ dày (mũi tên màu đen), không phát hiện dị vật.
Ca phẫu thuật được tiến hành dưới sự phối hợp của kíp phẫu thuật bao gồm: TS. Nguyễn Quang Nam, Phó Chủ nhiệm Khoa Gan-Mật-Tụy, Bộ môn-Trung tâm Phẫu thuật tiêu hoá, Bệnh viện Quân y 103, BS Lại Bá Thành và BNST Vũ Ngọc Viên cùng với kíp gây mê. Kíp phẫu thuật tiến hành đặt 04 trocar vào ổ bụng, lần lượt gỡ dính mạc nối và ruột dính lên vết mổ cũ, phẫu tích tiếp cận ổ viêm vùng rốn gan cạnh túi mật, xác định và lấy được dị vật là xương cá dài khoảng 4cm, xuyên thành từ hang vị dạ dày lên hạ phân thùy 4; hút sạch mủ, bơm Xanh Methylen pha loãng vào dạ dày không thấy dung dịch chảy qua chỗ mở khối áp xe, đặt dẫn lưu ổ bụng. Trải qua 2 tiếng phẫu thuật, ổ bụng được gỡ dính hoàn toàn, di vật đã được lấy ra và làm sạch ổ áp xe.
Hình 3. Dị vật được lấy ra khỏi khối áp xe.
Hình 4. Dị vật xương cá đưa ra khỏi ổ bụng
Sau phẫu thuật, bệnh nhân được chuyển về Khoa tiếp tục theo dõi và điều trị. Bệnh nhân hồi phục tốt, trung tiện vào ngày thứ hai sau mổ, cho ăn cháo ngày thứ tư. Bệnh nhân ra viện ngày thứ 7 sau phẫu thuật trong tình trạng tỉnh, tiếp xúc tốt, không sốt, không đau bụng, ăn uống ngủ nghỉ được, vết mổ khô.
Hình 5. Các lỗ trocar sau mổ
PGS.TS. Lê Thanh Sơn, Chủ nhiệm Bộ môn-Giám đốc Trung tâm kiêm Chủ nhiệm Khoa Gan-Mật-Tụy, Bộ môn-Trung tâm Phẫu thuật tiêu hoá, Bệnh viện Quân y 103 cho biết, nuốt phải dị vật là một trong những vấn đề về đường tiêu hóa phổ biến nhất được thấy ở khoa cấp cứu, cùng với xuất huyết tiêu hóa, gặp ở cả người lớn và trẻ em. Dị vật có xu hướng tự đào thải ra ngoài mà không cần can thiệp trong hầu hết các trường hợp (80-90%). Chụp Xquang hoặc cắt lớp vi tính ổ bụng là phương pháp hiệu quả để chẩn đoán bệnh nhân có thể có dị vật (83% dị vật nuốt vào có cản quang). Có nhiều lựa chọn để loại bỏ dị vật, bao gồm: nội soi, phẫu thuật nội soi ổ bụng hoặc kết hợp nội soi với phẫu thuật nội soi. Trường hợp ca bệnh của chúng tôi do không phát hiện dị vật qua nội soi dạ dày, cho nên phương pháp phẫu thuật nội soi ổ bụng lấy bỏ xương cá là giải pháp tối ưu và hiệu quả nhất.
BSNT. Vũ Ngọc Viên - Bộ môn trung tâm phẫu thuật tiêu hoá
