Tại sao điều trị ung thư thực quản còn nhiều thách thức và khó khăn?
Ung thư thực quản (UTTQ) có tỉ lệ mắc và tử vong cao nhất ở khu vực Đông Á và Đông Phi. UTTQ gồm có 2 phân nhóm chính về mô bệnh học: Ung thư biểu mô vảy và Ung thư biểu mô tuyến. Trong đó phân nhóm ung thư biểu mô vảy chiếm đến 90% và có tiên lượng xấu, đáp ứng điều trị kém hơn so với phân nhóm biểu mô tuyến [1]
Bệnh thường được chẩn đoán ở giai đoạn tiến triển và di căn do khi có triệu chứng người bệnh mới đi khám: điển hình là nuốt nghẹn, nói khàn, nổi hạch cổ, gầy sút cân. Tiên lượng cho UTTQ giai đoạn tiến triển và di căn là rất xấu, tỉ lệ sống còn 5 năm chỉ khoảng 5,2% theo Surveillance, Epidemiology, and End Results [2]
Cho đến nay, điều trị UTTQ giai đoạn tiến triển và di căn thì hóa trị vẫn là điều trị tiêu chuẩn. Theo hướng dẫn điều trị của mạng lưới Ung thư trên toàn cầu và Việt Nam đều tuân thủ phác đồ 5-fluorouracil kết hợp platinum là hóa trị liệu đầu tay với tỷ lệ đáp ứng là 30-40% và thời gian sống bệnh không tiến triển (PFS) là 4-6 tháng. Hóa trị liệu bước hai với đơn trị liệu taxane hoặc irinotecan với tỷ lệ đáp ứng là 10-40% và thời gian sống sót chung (OS) là 8-10 tháng [3].
Với những kết quả còn quá hạn chế về tỉ lệ đáp ứng cũng như thời gian sống thêm bệnh không tiến triển (PFS), sống thêm toàn bộ (OS) của các phác đồ hóa chất, đòi hỏi phải có phương thức điều trị mới cho UTTQ. Trải qua rất nhiều các thử nghiệm lâm sàng trên thế giới KEYNOTE-028, KEYNOTE-180, KEYNOTE-181, KEYNOTE-590… Kết quả của thử nghiệm KEYNOTE-590 gợi ý rằng pembrolizumab kết hợp với hóa trị liệu có thể là phương pháp điều trị đầu tay tiêu chuẩn mới cho UTTQ tái phát hoặc di căn. FDA đã phê duyệt pembrolizumab kết hợp với hóa trị liệu dựa trên platinum và fluoropyrimidine lựa chọn đầu tay cho bệnh nhân mắc UTTQ tiến triển hoặc di căn bất kể mô học và biểu hiện PD-L1 vào ngày 23 tháng 3 năm 2021 [4]. Tại Việt Nam, ngày 21 tháng 2 năm 2023 Bộ Y tế Việt Nam đã chính thức phê duyệt bổ sung cho Pembrolizumab (Keytruda) vào chỉ định điều trị cho UTTQ giai đoạn tiến triển, di căn.
Bộ môn-Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Quân y 103 đã tiến hành điều trị kết hợp liệu pháp miễn dịch với hóa trị cho bệnh nhân ung thư thực quản.
Ca lâm sàng: Đánh giá kết quả điều trị bước đầu ở bệnh nhân UTTQ giai đoạn di căn với liệu pháp miễn dịch tại Bộ môn-Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Quân y 103.
Người bệnh nam, 54 tuổi, biểu hiện nuốt nghẹn độ 3, nuốt vướng, nuốt đau, đau âm ỉ vùng sau xương ức, gầy sút cân. 10/2022 vào Bộ môn-Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Quân y 103 được nội soi sinh thiết, chụp PET/CT, chẩn đoán xác định Ung thư thực quản 1/3 giữa typ biểu mô vảy giai đoạn cT4N2M1 (di căn phổi P). Hội chẩn đa chuyên khoa, quyết định điều trị phác đồ Pembrolizumab kết hợp hóa trị bộ đôi Cisplatin và 5-FU (theo Keynote -590).
Đánh giá đáp ứng sau điều trị 6 chu kỳ:
- - Về lâm sàng: bệnh nhân cải thiện hoàn toàn các triệu chứng, không nuốt vướng, không đau sau xương ức.
- - Về cận lâm sàng: đáp ứng 1 phần tại khối u nguyên phát, đáp ứng hoàn toàn tại tổn thương di căn ở phổi.
Niềm vui của Người bệnh và các bác sĩ trước khi làm thủ tục xuất viện
ThS.BS Dương Thùy Linh
Khoa vật lý xạ trị - Trung tâm Ung bướu
