10h50 ngày 06 tháng 07 năm 2021 Khoa hồi sức ngoại (B11) - Bệnh viện Quân y 103 tiếp nhận bệnh nhân Đỗ Thị Thu C 39T, quê Hà Đông - Hà Nội, vào viện trong tình trạng sốc mất máu mức độ nặng, hôn mê sâu, xẹp lồng ngực bên trái, huyết áp không đo được. Bệnh nhân đã được xác định nhanh có chèn ép tim cấp, và được dẫn lưu máu màng ngoài tim, dẫn lưu khoang màng phổi trái cấp cứu.
Theo người hộ tống kể: khoảng 9h30 ngày 06/07/2021 Bệnh nhân bị tai nạn giao thông xe máy va chạm với ô tô cùng chiều, sau khi ngã va chạm với xe tải. Bệnh nhân được chuyển khoa hồi sức ngoại – Bệnh viện Quân y 103 trong giờ thứ nhất sau tai nạn. Tiến triển xấu nhanh, ý thức hôn mê sâu, niêm mạc nhợt, tự thở nhanh nông, mạch quay không bắt được, bụng chướng nhẹ.
Hình 1. X-Quang ngực thẳng, X-Quang cánh tay trái
Nhận định chấn thương phức tạp, sốc mất máu nặng, bệnh nhân được Hội chẩn các chuyên khoa ngay sau đó để xác định chẩn đoán, hướng điều trị hồi sức tích cực, chỉ định phẫu thuật cầm máu, xử trí tổn thương. Bệnh nhân được khảo sát nhanh bằng siêu âm e-Fast, phát hiện có chèn ép tim cấp, tràn máu tràn khí khoang màng phổi trái, không có dịch tự do trong ổ bụng. Bệnh nhân được xử trí cấp cứu nhanh chóng bằng thông khí kiểm soát, đặt tĩnh mạch trung tâm, đặt catheter theo dõi huyết áp động mạch liên tục, dẫn lưu dịch khí khoang màng phổi trái ra 1000mL máu, dẫn lưu màng ngoài tim khoảng 100mL dịch máu, truyền máu tối khẩn cấp. Tuy nhiên, sau đó bệnh nhân vẫn có dấu hiệu huyết động không ổn định, nghi do chảy máu trong ổ bụng, đã được siêu âm ổ bụng lại để tầm soát tổn thương phát hiện dịch ở dưới gan và khoang Douglas. Ngay lập tức bệnh nhân được truyền thêm khối hồng cầu, huyết tương tươi đông lạnh, tiểu cầu, tủa 8, bổ sung thuốc cầm máu động thời hội chẩn với Khoa Phẫu thuật Gan - Mật - Tụy để phẫu thuật cấp cứu. Khi vào ổ bụng thấy nhiều máu trong ổ bụng số lượng khoảng 1,3 L, lách dập vỡ nát, rách cơ hoành trái đường rách vào khoảng 10cm, dập một phân đuôi tụy, tụ máu sau phúc mạc thận trái. Bệnh nhân đã được cắt lách, cắt một phần đuôi tụy, kiểm tra phần gan trái và thận trái không có tổn thương. Sau phẫu thuật bệnh nhân tiếp tục được hồi sức tích cực, duy trì thở máy qua ống nội khí quản, truyền khối hồng cầu, huyết tương tươi, truyền dịch, thuốc cầm máu, giảm đau, giảm tiết dịch tụy, kháng sinh, bổ sung điện giải, bù thăng bằng toan kiềm; cố định lại nẹp bột gãy xương cánh tay trái. Bệnh ổn định dần, được rút ống nội khí quản sau vào viện 1 ngày, chuyển khoa ngoại ngoại lồng ngực xử trí tiếp chẩn thương ngực sau 5 ngày.
Hình 2. Bs khoa Ngoại Lồng ngực khám kiểm tra bệnh nhân sau phẫu thuật ngày thứ 12
PGS. TS. Lê Thanh Sơn - GĐTT trung tâm phẫu thuật tiêu hoá, Chủ nhiệm Khoa Gan - Mật - Tuỵ cho biết: đây là trường hợp đa chấn thương tổn thương khá phức tạp, tới viện trong tình trạng sốc mất bù, chỉ cần chậm trễ một chút bệnh nhân sẽ chuyển sang sốc không hồi phục và tử vong. Chính vì vậy, thái độ xử trí tích cực, khẩn trương, phối hợp hiệp đồng các chuyên khoa là vô cùng quan trọng và có tính chất quyết định trong cấp cứu bệnh nhân sốc mất máu. Bệnh nhân đến viện sớm ở giờ thứ 1 sau tai nạn, số lượng máu mất nhiều (2300-3000ml máu), đa chấn thương kết hợp (bụng, ngực, chi thể). Tuy nhiên, kíp trực hồi sức đã chẩn đoán kịp thời, hồi sức tích cực, kiểm soát tổn thương để vừa đảm bảo tưới máu tạng vừa không làm mất máu nhiều hơn trước khi được điều trị thực thụ giải quyết nguyên nhân. Đặc biệt bệnh nhân có tình trạng tràn máu màng ngoài tim gây chèn ép tim cấp tính nguy hiểm đến tính mạng. Các bác sĩ đã tiến hành siêu âm cấp cứu tại giường, chẩn đoán nguyên nhân đồng thời dẫn lưu máu màng ngoài tim dưới hướng dẫn siêu âm, giải phóng chèn ép. Đây được coi là một kỹ thuật khó trong hồi sức tuy nhiên kíp trực đã thực hiện thành thạo, cứu sống tính mạng bệnh nhân.
Bác sĩ Khoa Chấn thương Chung và Vi phẫu khám cho bệnh nhân sau mổ
Niềm vui của hai vợ chồng bệnh nhân trước khi ra viện tại Khoa Chấn thương Chung và Vi phẫu
Sau hơn 1 tháng điều trị tích cực tại nhiều chuyên khoa, các Bác sĩ dự kiến ngày 11/8/2021 bệnh nhân ổn định được ra viện.
Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, chính xác của các chuyên khoa, hồi sức tích cực trước, trong và sau mổ; thực hiện các bước để tăng cường hồi phục sau mổ, bệnh nhân đã có sự bình phục nhanh, không có biến chứng. Hiện tại các bác sĩ hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Quân y 103 đã thực hiện thuần thục siêu âm chẩn đoán tại giường giúp chẩn đoán và xử trí kịp thời đối với cấp cứu đa chấn thương (chấn thương bụng kín, chấn thương ngực nói chung). Nhất là các chấn thương bụng có tổn thương tạng đặc, chấn thương ngực có tràn máu màng ngoài tim.
Bác sĩ Nguyễn Quang Huy – Khoa B11
Đào Kim Sơn – Phòng KHTH
