Ngày 1/9/2023, Bệnh viện Quân y 103 tiếp nhận người bệnh Nguyễn Hữu Kh., 18 tuổi, quê quán Chương Mỹ, Hà Nội, nhập viện trong tình trạng chảy máu mũi miệng số lượng nhiều mầu đỏ tươi, thể trạng yếu, da niêm mạc nhợt nhạt, mạch nhanh, huyết áp hạ. Người nhà anh Kh cho biết: cách đây 5 tháng anh bị tai nạn giao thông chấn thương gẫy lớn nhiều xương vùng hàm mặt và đã phải phẫu thuật tạo hình, kết các xương gẫy. Tuy nhiên, sau khi ra viện về nhà anh Kh nhiều lần bị chảy máu mũi họng với số lượng lớn, anh đã đi khám lại và được nội soi mũi họng nhưng chưa phát hiện điểm chảy máu, mỗi lần như vậy anh được cầm máu tại chỗ bằng nhét metche thì máu tạm cầm.
Hai ngày trước khi vào viện, mũi miệng anh lại tiếp tục chảy máu đỏ tươi, mặc dù đã được y tế địa phương nhét metche tại chỗ nhưng máu vẫn tiếp tục chảy với số lượng lớn. Do đó, anh Kh phải nhập viện trong tình trạng chảy máu mũi, miệng số lượng nhiều không cầm gây tình trạng mất máu: thể trạng yếu, mệt mỏi, da niêm mạc nhợt, huyết áp thấp 90/60 mmHg, mạch nhanh 105 ck/p, xét nghiệm lượng huyết sắc tố giảm nặng (47 g/l), hồng cầu giảm (2,9 T/l). Sau khi vào viện, người bệnh được hồi sức tích cực: truyền dịch, truyền 1 lít hồng cầu khối, đặt metche cầm máu thì tình trạng dần cải thiện, máu mũi tạm ngừng chảy. Tuy nhiên, sau 1 ngày cấp cứu, mũi và miệng anh Kh lại tiếp tục chảy mặc với số lượng lớn dù đã được sử dụng truyền khối hồng cầu, huyết tương tươi đông lạnh, các thuốc cầm máu toàn thân và nhét metche tại chỗ. Trước tình hình đó, lãnh đạo các khoa và các bác sỹ có nhiều kinh nghiệm gồm TS, BS Vũ Văn Minh (Khoa Tai mũi họng); TS, BS Nguyễn Hùng Thắng (Khoa Phẫu thuật hàm mặt và tạo hình); BS CK I Nguyễn Thị Vân Anh (Khoa Xquang chẩn đoán); TS, BS Trần Đức Hùng; Ths, BS Vũ Minh Phúc (Khoa Can thiệp tim mạch) đã tiến hành hội ý nhanh và quyết định lựa chọn phương pháp điều trị can thiệp nút mạch cầm máu cấp cứu cho người bệnh. Kíp kỹ thuật của khoa Can thiệp tim mạch, sau khi chụp động mạch cản quang phát hiện nhánh vách mũi sau của động mạch bướu khẩu cái bên trái (một nhánh của động mạch cảnh ngoài trái) có một khối giả phình mạch kích thước khoảng 6mm là nguyên nhân gây chảy máu vào xoang hàm và từ đó chảy xuống mũi và họng. Khối giả phình mạch này là do chấn thương vùng hàm mặt 5 tháng trước đây. Ngay sau đó, các bác sĩ đã tiến hành kỹ thuật can thiệp mạch, đưa dụng cụ qua đường động mạch đùi phải, từ đó đi vào động mạch cảnh ngoài trái, tiếp cận nhánh vách mũi sau của động mạch bướu khẩu cái bên trái và nút khối giả phình mạch bằng các loại coil (vòng xoắn bằng kim loại) thành công. Ngay sau nút mạch, đã không còn máu đi vào khối giả phình mạch, máu từ mũi, miệng ngừng chảy và người bệnh dần ổn định và được xuất viện sau 5 ngày điều trị.
Theo các bác sỹ của Bệnh viện Quân y 103 cho biết: chảy máu mũi họng tái phát nhiều lần do vỡ khối giả phình mạch của anh Kh sau chấn thương vùng hàm mặt là trường hợp rất hiếm gặp ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Chấn thương nặng có kèm theo gẫy các xương vùng hàm mặt có thể làm tổn thương các lớp của thành động mạch và để lại hậu quả là các khối giả phình mạch với vỏ mỏng và nguy cơ vỡ gây chảy máu rất cao. Các biện pháp cầm máu mũi thông thường như đè ép tại chỗ, nhét meche, đốt điện dưới hướng dẫn nội soi mũi họng chỉ cầm máu ở niêm mạc còn với trường hợp chảy máu này thì khó có thể xử trí được vì máu chảy qua khối giả phình vỡ sẽ chảy vào bên trong xoang hàm từ đó chảy xuống mũi và miệng. Việc phẫu thuật lại để cầm máu cũng rất khó khăn trên các trường hợp như thế này vì khó xác định được chính xác khối giả phình và đây cũng là một cuộc mổ lại lần thứ hai sau lần mổ chấn thương lần thứ nhất. Lúc này kỹ thuật can thiệp nút mạch cầm máu là giải pháp tối ưu nhất được các thầy thuốc đưa ra để điều trị chảy máu do khối giả phình này. Với kinh nghiệm điều trị nút mạch cầm máu tại nhiều cơ quan trong cơ thể như do vỡ phình động mạch thân tạng, động mạch mạc treo và các mạch khác trong ổ bụng, tập thể các thầy thuốc của khoa Can thiệp Tim mạch đã nhanh chóng nút khối giả phình của nhánh vách mũi sau của động mạch bướu khẩu cái bên trái bằng các vòng kim loại để điều trị dứt điểm tình trạng chảy máu mũi, miệng cho người bệnh. Nhờ sự phối hợp tốt giữa các chuyên khoa trong bệnh viện đã giúp điều trị thành công, đem lại niềm vui cho bệnh nhân, gia đình cũng như khẳng định trình độ chuyên môn, tay nghề của các y bác sỹ Bệnh viện Quân y 103.
Bs Nguyễn Văn Sơn - Khoa Can thiệp tim mạch
