Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đang diễn ra phức tạp, gánh nặng cho các hệ thống chăm sóc sức khỏe là rất lớn trong việc bảo vệ sức khoẻ người dân, trong đó có đội ngũ nhân viên y tế. Nhóm tác giả bao gồm 19 nhà khoa học Việt Nam đứng đầu là TS Đỗ Như Bình– Bệnh viện Quân y 103 cùng 02 nhà khoa học Đài Loan (Trung Quốc) và Mỹ tiếp tục công bố quốc tế một công trình về vai trò của năng lực sức khoẻ (Health Literacy) và năng lực sức khỏe điện tử (eHealth literacy) trong việc tuân thủ các biện pháp phòng chống lây nhiễm, các triệu chứng nghi ngờ COVID-19 và cả việc thay đổi lối sống của nhân viên y tế trong nhiều tháng hoạt động chống chọi với đại dịch COVID-19.
Với quy mô nghiên cứu đa trung tâm, công trình được tiến hành nghiên cứu trên 5209 nhân viên y tế từ 13 bệnh viện/trung tâm y tế ở 8 tỉnh thành gồm Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Cần Thơ và TP Hồ Chí Minh.
Kết quả nghiên cứu này vừa được công bố và đăng tải đăng tải trên Tạp chí Nghiên cứu Internet Y tế (The Journal of Medical Internet Research – JMIR; là tạp chí hàng đầu được bình chọn trong lĩnh vực y học kỹ thuật số và chăm sóc sức khỏe trong thời đại Internet, hệ số ảnh hưởng-impact factor là 5.034 và xếp hạng 2/27 Medical Informatics; 5/102 Health care sciences & services). Để được đăng tải trên JMIR, bài báo phải trải qua sự kiểm duyệt khắt khe của hội đồng (gồm ban biên tập và các nhà phản biện) về những tiêu chí như đạo đức nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, kiểm chuẩn các thông tin về khoa học… Nghiên cứu của nhóm tác giả từ Việt Nam đưa ra những khuyến nghị góp phần tích cực trong công cuộc phòng, chống Covid-19 ở Việt Nam cũng như các nước có nền y tế tương đương./.
Sử dụng bộ công cụ chuẩn để đánh giá hiểu biết các thông tin sức khoẻ từ mạng xã hội
Thang đo hiểu biết về sức khỏe điện tử (tên Tiếng Anh làeHEALS) với 8 câu hỏi đã được sử dụng để đánh giá khả năng đọc và chọn lọc các thông tin/tài liệu y khoa có sẵn trên Internet của cán bộ y tế. Bảng câu hỏi đã được các nhà nghiên cứu dịch sang tiếng Việt và xác nhận bởi một hội đồng chuyên gia.
Nhân viên y tế được hỏi về trải nghiệm của khi sử dụng Internet để tìm thông tin sức khỏe/tài liệu y khoa, như: khả năng tìm kiếm và sử dụng các thông tin đó, cách đánh giá (tin cậy/không đáng tin cậy) về nguồn thông tin/tài liệu y tế, và việc tự tin để sử dụng các thông tin đó để đưa ra quyết định về sức khỏe.
Bộ công cụ này đã được nhóm tác giả đánh giá tính hợp lệ (validity) và tính tin cậy (reliability) – đây là các tiêu chí quan trọng để xác định liệu rằng bộ câu hỏi đó có phù hợp để đánh giá năng lực sức khoẻ điện tử của cán bộ y tế hay không.
Nâng cao năng lực sức khoẻ, năng lực sức khoẻ điện tử là quan trọng hơn bao giờ trong đại dịch COVID-19
Nhóm nghiên cứu nêu rõ, năng lực để hiểu biết các thông tin sức khỏe, đặc biệt là các thông tin từ Internet là một điều thiết yếu của thực hành y tế cộng đồng để chọn lọc thông tin chính xác, quan trọng đối với những người tương tác với thế giới kỹ thuật số. Cán bộ y tế đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người dân/bệnh nhân chống lại thông tin sai lệch gây lo ngại cho công chúng.
Nghiên cứu cho thấy, những cán bộ y tế có năng lực sức khoẻ và năng lực sức khoẻ điện tử tuân thủ các các biện pháp phòng-chống lây nhiễm tốt hơn, khả năng mắc các triệu chứng nghi nhiễm COVID-19 thấp hơn và có lối sống lành mạnh hơn (ví dụ: ăn uống lành mạnh hơn; hoạt động thể chất nhiều hơn) trong đại dịch. Đây là căn cứ quan trọng để tham khảo trong việc can thiệp y tế đối với việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi thích hợp để ngăn chặn khủng hoảng truyền thông sức khoẻ nếu có, cũng như hướng đến cung cấp những dịch vụ y tế hiệu quả hơn trong kiểm soát dịch bệnh.
Ngoài kết quả công bố quốc tế trên về COVID-19, trong những năm qua, bác sĩ Đỗ Như Bình đã đạt được nhiều kết quả công tác đáng ghi nhận: Đoạt giải Nhất Hội thao kỹ thuật sáng tạo tuổi trẻ Học viện Quân y năm 2018; Giải Ba giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội” năm 2018; Giải Ba Hội nghị sáng tạo khoa học công nghệ toàn quốc lần thứ 15 năm 2019; Chủ nhiệm 2 đề tài cấp thành phố Hà Nội, trong đó có 1 đề tài nghiệm thu năm 2018 đạt mức khá; Được cấp Bằng độc quyền sáng chế năm 2018 của Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học Công nghệ; Được cấp 2 Bằng độc quyền giải pháp hữu ích năm 2019 và 2020 của Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học Công nghệ.
Đồng thời, bác sĩ Đỗ Như Bình đã công bố 15 bài báo quốc tế trên tạp chí ISI/Scopus, trong đó 5 bài là tác giả chính/Correspoding và tham gia 10 bài báo quốc tế về ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đến sức khỏe của cán bộ y tế và người bệnh tại Việt Nam trong năm 2020.
Những thành tích khoa học xuất sắc trên đã giúp TS.BS. Đỗ Như Bình (Bệnh viện Quân y 103) được bầu chọn là 1 trong 10 gương mặt Thầy thuốc trẻ tiêu biểu Việt Nam lần thứ IX năm 2020.
Từ những thành tích xuất sắc đã đạt được trên, Bác sĩ Bình cùng với 9 thầy thuốc trẻ tiêu biểu khác trên khắp cả nước đã được Ủy viên Bộ Chính Trị, Thường trực Ban Bí Thư Trần Quốc Vượng trực tiếp gặp gỡ, biểu dương và tặng quà tại Văn Phòng Trung Ương Đảng chiều ngày 5/12/2020.
Tại buổi gặp gỡ này, Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng cũng mong muốn các thầy thuốc trẻ nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn về sứ mệnh cao cả của mình, là các bác sĩ trẻ “Phải lao vào chỗ bẩn để làm sạch; Phải vào chỗ đau khổ để làm giảm bớt đau khổ” tuy vất vả nhưng rất vinh dự, đặc biệt phải xác định đó như trách nhiệm của mình để từ đó không ngừng rèn luyện, bồi đắp y đức; tu dưỡng, học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; phát huy nhiệt huyết, trách nhiệm, tính sáng tạo, ý chí vượt khó của tuổi trẻ trong công tác để hết lòng chăm sóc, cứu chữa cho bệnh nhân.
Đào Kim Sơn - Phòng KHTH
