Cúm mùa là gì?
Cúm mùa (Seasonal influenza) là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza virus) gây ra, gây bệnh viêm mũi họng cấp, trường hợp nặng có thể gây viêm phổi, thậm chí là tử vong. Tại Việt Nam, cúm mùa thường lưu hành quanh năm, nhưng có xu hướng gia tăng vào mùa đông và xuân. Các chuyên gia cảnh báo, đỉnh điểm mùa cúm tại nước ta thường rơi vào khoảng tháng 3-4 và tháng 9-10 hằng năm.
Cúm mùa thường diễn biến nhẹ và hồi phục trong vòng 2-7 ngày. Tuy nhiên, bệnh có thể gây biến chứng hoặc tử vong ở nhóm người có nguy cơ cao như: người từ 65 tuổi trở lên, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh lý nền, ... Cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nghiêm trọng là tiêm vắc xin phòng cúm nhắc lại hằng năm.
Triệu chứng cúm mùa
Các dấu hiệu và triệu chứng cúm mùa thường xuất hiện một cách đột ngột. Người bệnh có thể gặp một số hoặc tất cả các biểu hiện sau:
● Sốt/cảm thấy sốt hoặc ớn lạnh
● Ho
● Đau họng
● Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
● Đau nhức cơ bắp hoặc toàn thân
● Nhức đầu
● Mệt mỏi
● Một số người có thể bị nôn và tiêu chảy - tình trạng này phổ biến hơn ở trẻ em
Các triệu chứng cúm mùa dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác.
Để chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, người dân cần đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.
Nguyên nhân gây bệnh cúm mùa
Virus cúm (Influenza virus), thuộc họ Orthomyxoviridae, là tác nhân gây bệnh cúm mùa. Với bản chất là lipoprotein, virus cúm có sức đề kháng yếu: dễ bị bất hoạt bởi ánh sáng mặt trời, tia cực tím; bị tiêu diệt ở nhiệt độ 56°C và bởi các chất sát khuẩn như cồn, chloramine. Tuy nhiên, virus có thể tồn tại hàng giờ trong môi trường, đặc biệt là ở nhiệt độ thấp và độ ẩm cao. Ở 0-4°C, virus sống được vài tuần; ở -20°C và điều kiện đông khô, có thể sống đến vài năm.
Các chủng virus cúm mùa
1. Virus cúm A
Là chủng phổ biến nhất gây bệnh ở người, chiếm tới 75% tổng số ca nhiễm. Virus cúm A được phân loại dựa trên sự kết hợp kháng nguyên H và N. Một số tuýp đáng chú ý:
● Cúm A (H5N1): Gây sốt cao 40-41°C, đau đầu, đau mỏi cơ thể, đau quanh hốc mắt,... Bệnh diễn tiến nhanh, có thể tử vong nếu không điều trị kịp thời.
● Cúm A (H1N1): Gây sốt, đau họng, sổ mũi, đau người, buồn nôn, tiêu chảy. Bệnh có thể diễn tiến thành viêm phổi, suy hô hấp cấp, phù phổi và tử vong.
● Cúm A (H7N9): Có thể gây viêm phổi nặng, tuy nhiên, dữ liệu nghiên cứu vẫn còn hạn chế.
2. Virus cúm B
Gây khoảng 25% số ca cúm mỗi năm. Tuy lây lan nhanh từ người sang người, nhưng ít có khả năng bùng phát thành đại dịch. Triệu chứng tương tự cúm A. Trẻ em mắc cúm B thường bị nôn và tiêu chảy.
3. Virus cúm C
Ít phổ biến, thường gây bệnh nhẹ, không có triệu chứng điển hình và hiếm khi gây bùng dịch.
4. Virus cúm D
Có cấu trúc tương tự cúm C, chưa ghi nhận gây bệnh ở người, chủ yếu ảnh hưởng đến gia súc.
Cúm mùa có nguy hiểm không? CÓ. RẤT NGUY HIỂM.
Cúm là vấn đề y tế toàn cầu nghiêm trọng. Lịch sử ghi nhận cúm đã gây ra nhiều đại dịch, như đại dịch cúm Tây Ban Nha (1918-1919), làm lây nhiễm 500 triệu người (1/3 dân số thế giới thời điểm đó) và gây tử vong cho hàng chục triệu người.
Hiện nay, cúm mùa vẫn khiến khoảng 1 tỷ người nhiễm mỗi năm, trong đó có 3–5 triệu ca nặng và gần 650.000 ca tử vong. Cứ mỗi phút trôi qua lại có một người tử vong do cúm.
Trẻ nhỏ và người cao tuổi là nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng, như:
● Viêm phổi, viêm tai giữa, viêm cơ tim
● Tăng nguy cơ đột quỵ gấp 8 lần, nhồi máu cơ tim gấp 10 lần
● Đối với người có bệnh nền: tăng 6 lần nguy cơ nhập viện và tử vong
Cúm mùa có lây không?
Có. Cúm mùa lây nhanh qua đường hô hấp, giọt bắn khi nói chuyện, hắt hơi, dùng chung vật dụng, và có thể lây trước khi có triệu chứng 1 ngày.
Thời gian ủ bệnh cúm mùa bao lâu?
Từ 1 đến 4 ngày (trung bình 48 giờ). Người bệnh thường sốt, ho, đau họng, đau người... Sốt có thể kéo dài đến 5 ngày, ho kéo dài vài tuần.
Cách chẩn đoán cúm mùa
Theo Quyết định 5642/QĐ-BYT (2015), chẩn đoán gồm 5 giai đoạn:
1. Lâm sàng: Sốt, đau cơ, ho, đau họng, khó thở, X-quang phổi bình thường hoặc tổn thương lan tỏa
2. Xét nghiệm: Bạch cầu bình thường hoặc giảm
3. Chẩn đoán xác định: Dựa vào yếu tố dịch tễ và kết quả RT-PCR hoặc nuôi cấy virus. Test nhanh dịch nhầy họng cũng có thể giúp chẩn đoán nhanh, tương đối chính xác.
4. Chẩn đoán mức độ: Nhẹ (triệu chứng đơn thuần); nặng (suy hô hấp, SpO2 giảm, bệnh nền nặng lên)
5. Chẩn đoán phân biệt: Với các virus khác như Adenovirus, RSV, Coronavirus,...
Cách điều trị cúm mùa
● Trường hợp nhẹ:
o Hạ sốt bằng Paracetamol khi sốt >38,5°C
o Uống nhiều nước, cân bằng điện giải
o Ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý
o Dùng thuốc giảm nhẹ triệu chứng: giảm ho, kháng histamin
● Trường hợp nặng, người có yếu tố nguy cơ cao như mắc bệnh nền hoặc có biến chứng:
o Nhập viện, điều trị bằng thuốc kháng virus (oseltamivir, zanamivir)
o Hỗ trợ hô hấp, thở oxy, thở máy nếu cần
o Dùng kháng sinh nếu có bội nhiễm
Khi nào có thể xuất viện?
Sau 48 giờ hết sốt, triệu chứng ổn định, có thể xuất viện. Tiếp tục cách ly tại nhà đến hết 7 ngày từ khi khởi phát triệu chứng.
Cách phòng ngừa cúm mùa
● Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn
● Che miệng khi ho, hắt hơi (dùng khuỷu tay thay vì bàn tay)
● Vệ sinh môi trường sống sạch sẽ
● Đeo khẩu trang khi ra ngoài, giữ ẩm mũi bằng nước muối sinh lý
● Ngủ đủ giấc, tập thể dục, tránh hút thuốc
● Tiêm vắc xin cúm mùa hằng năm
Vắc xin cúm có hiệu quả tới 90%, giúp giảm tử vong và biến chứng nặng. Mỗi năm, WHO cập nhật chủng virus cúm để sản xuất vắc xin hiệu quả nhất.
Sắp tới, Khoa KBTYC - Bệnh viện Quân y 103 triển khai phòng tiêm chủng tại địa chỉ 158A Phùng Hưng, tại đây chúng tôi cung cấp các loại vắc xin cúm tứ giá mới nhất cho người từ 6 tháng tuổi, như Vaxigrip Tetra (Pháp), Influva.
Các vắc xin được nhập khẩu chính hãng, bảo quản đúng tiêu chuẩn GSP, đảm bảo chất lượng và an toàn. 100% bác sĩ và điều dưỡng có chứng chỉ an toàn tiêm chủng, được đào tạo bài bản, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người dân.
Kết luận
Dù cúm mùa thường nhẹ và tự khỏi, nhưng không nên chủ quan, đặc biệt với những đối tượng nguy cơ cao. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đến cơ sở y tế để thăm khám và điều trị kịp thời.
Người dân có thể lựa chọn thăm khám tại:
Khoa Khám bệnh theo yêu cầu - Bệnh viện Quân y 103
Địa chỉ: 158A Phùng Hưng, Phúc La, Hà Đông, Hà Nội
Hotline: 0965.103.103 / 0569.103.103
Nơi quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, chất lượng dịch vụ cao, các dịch vụ khám bệnh đa dạng, Quy trình khám bệnh khoa học, thuận tiện, nhanh chóng, Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng hiện đại, chăm sóc người bệnh tận tình, chu đáo.
Khoa Khám bệnh theo yêu cầu mang đến sự hài lòng cao nhất cho người bệnh về chất lượng khám bệnh và phong cách phục vụ. Người bệnh sẽ được trải nghiệm dịch vụ y tế cao cấp với đội ngũ bác sĩ hàng đầu, trang thiết bị hiện đại và môi trường khám chữa bệnh chuyên nghiệp, thân thiện. Đồng thời trải nghiệm dịch vụ tiêm chủng an toàn, chất lượng.
